پرورش تفکر نقاد و چندبعدی به عنوان پیشران نشاط عقلانی و پویایی در کلاس درس

پرورش تفکر نقاد و چندبعدی از مهم ترین رویکردهای نوین در فرایند تعلیم و تربیت است که می تواند زمینه ساز شکل گیری نشاط عقلانی، مشارکت فعال و پویایی دانش آموزان در کلاس درس باشد. تفکر نقاد با تقویت توانایی تحلیل، ارزیابی، پرسشگری، استدلال و تشخیص دیدگاه های معتبر از غیرمعتبر، دانش آموزان را از دریافت منفعلانه اطلاعات به سوی یادگیری فعال و مسئله محور هدایت می کند. از سوی دیگر، تفکر چندبعدی با ایجاد ظرفیت برای بررسی مسائل از زوایای مختلف، توجه هم زمان به ابعاد منطقی، خلاقانه، اخلاقی و اجتماعی موضوعات و پذیرش دیدگاه های متفاوت، فضای کلاس را از یکنواختی و حافظه محوری دور می سازد. در چنین شرایطی، دانش آموزان فرصت می یابند درباره موضوعات درسی سوال طرح کنند، دیدگاه های خود را بیان نمایند، با همکلاسی ها به گفت وگو بپردازند و برای مسائل مختلف راه حل های متنوع ارائه دهند. این فرایند علاوه بر ارتقای توانایی های شناختی، احساس کنجکاوی، اعتمادبه نفس، علاقه مندی به یادگیری و مشارکت دانش آموزان را افزایش داده و به شکل گیری نشاط عقلانی در محیط آموزشی کمک می کند. همچنین معلم با استفاده از پرسش های چالش برانگیز، بحث گروهی، حل مسئله، موقعیت های واقعی و فعالیت های کاوشگرانه می تواند زمینه رشد این نوع تفکر و پویایی کلاس را فراهم سازد. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش پرورش تفکر نقاد و چندبعدی به عنوان پیشران نشاط عقلانی و پویایی در کلاس درس، با استفاده از منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی و تحلیلی به نگارش درآمده است. یافته های حاصل از بررسی منابع نشان می دهد که تقویت تفکر نقاد و چندبعدی، ضمن ارتقای کیفیت فرایند یاددهی یادگیری، می تواند کلاس درس را به محیطی فعال، گفت وگومحور و مشارکت پذیر پویا تبدیل کند و زمینه را برای رشد همه جانبه دانش آموزان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تفکر نقاد ، تفکر چندبعدی ، نشاط عقلانی ، پویایی کلاس درس ، یادگیری فعال.