چگونه ادبیات می تواند هویت فرهنگی دانش آموزان مهاجر یا بومی را در مدارس یکپارچه تقویت کند؟

دوره مدرسه، به عنوان مهم ترین فضای اجتماعی شدن کودکان و نوجوانان، بستری است که در آن هویت فرهنگی فراگیران شکل می گیرد، تقویت می شود یا در معرض چالش و آسیب قرار می گیرد. در جوامعی که تنوع فرهنگی، قومی و زبانی وجود دارد، دانش آموزان مهاجر و بومی با چالش های ویژه ای در حفظ و تقویت هویت فرهنگی خود روبه رو هستند؛ چالش هایی که می توانند به انزوای اجتماعی، افت عملکرد تحصیلی و آسیب به سلامت روان منجر شوند. ادبیات، به عنوان آینه ی تجربه انسانی و پل ارتباطی میان فرهنگ ها، ظرفیت بالایی برای کمک به این دانش آموزان در حفظ هویت فرهنگی خود و هم زمان، درک و پذیرش فرهنگ های دیگر ارائه می دهد. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، مبانی نظری هویت فرهنگی و نقش ادبیات در شکل گیری آن را بررسی کرده، چالش های هویتی دانش آموزان مهاجر و بومی در محیط مدرسه را واکاوی نموده و مدل عملیاتی ای برای بهره گیری از ادبیات در یکپارچه سازی هویت فرهنگی این دانش آموزان در مدارس پیشنهاد می کند. یافته ها نشان می دهند که بهره گیری از متون ادبی چندفرهنگی، داستان گویی محلی، خوانش تطبیقی و فعالیت های خلاقانه ادبی، می تواند هم زمان به حفظ هویت فرهنگی اصیل دانش آموز و ایجاد فضایی از احترام متقابل و درک بین فرهنگی در مدرسه کمک کند. در پایان، توصیه هایی برای معلمان، مشاوران مدرسه، سیاست گذاران آموزشی و نویسندگان ادبیات نوجوان ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هویت فرهنگی ، ادبیات چندفرهنگی ، دانش آموز مهاجر ، دانش آموز بومی ، یکپارچگی هویتی ، ادبیات نوجوان ، مدرسه چندفرهنگی ، همدلی بین فرهنگی ، داستان گویی محلی ، آموزش ادبیات