<span lang="FA">الگوهای واگرای راهبری ابربنگاه ها: <span lang="FA">تحلیل تطبیقی چبول های(<span dir="LTR">Chaebol<span lang="FA">)کره جنوبی و ابرهلدینگ های نهادی در ایران

این پژوهش استدلال می کند که واگرایی عملکردی میان گروه های بزرگ بنگاهی عمدتا از معماری نهادی و منطق اقتصاد سیاسی حاکم بر آن ها ناشی می شود، نه صرفا از قابلیت های مدیریتی. با بهره گیری از رویکرد تطبیقی-تاریخی کیفی و تکنیک ردیابی فرآیند ، این مطالعه چبول های کره جنوبی (بنگاه های موفق توسعه گرا) و ابرهلدینگ های نهادی ایران (نهادهای گرفتار در چالش های ساختاری) را در سه سطح محیط کلان نهادی، راهبری شرکتی و عملکرد اقتصادی بررسی می کند. یافته ها؛ چهار تفاوت بنیادی را آشکار می سازد: ۱) تمرکز مالکیت خانوادگی در چبول ها که افق استراتژیک بلندمدت را ممکن ساخته است، در برابر مالکیت نهادی-عمومی و پراکنده در ایران که به کوتاه مدتی و بروز مسئله نمایندگی چندگانه انجامیده است؛ ۲) کنترل متمرکز و کاریزماتیک در چبول ها در برابر کنترل بوروکراتیک و سیاسی شده در ابرهلدینگ های ایرانی؛ ۳) هم افزایی صادرات محور و رقابت جهانی در چبول ها در برابر تنوع نامرتبط و گرایش به انحصار در بازارهای داخلی ایران؛ و ۴) روابط دولت و بنگاه در چارچوب همکاری منضبط و مشروط به عملکرد در کره در برابر تبانی رانتی و کسب امتیازات انحصاری در ایران. این تفاوت ها بازتاب مسیرهای تاریخی متمایزی هستند: پروژه ملی توسعه گرای کره، مبتنی بر انضباط بیرونی بازار جهانی، در برابر خصوصی سازی سیاسی شده و مستقر در اقتصاد رانتی ایران که فاقد انضباط خارجی است. بر این اساس، پژوهش چارچوب اصلاحی سه بعدی برای ابرهلدینگ های ایران پیشنهاد می کند: ۱) شکل دهی «پیمان توسعه ملی» مشروط میان دولت و بنگاه ها، ۲) تاسیس «صندوق ثروت ملی توسعه گرا» برای بازسازی ساختار مالکیت و مهار رانت جویی، و ۳) طراحی «سازوکار های انضباطی جایگزین» همچون رقابت مدیریت شده و انضباط مبتنی بر شفافیت. گذار از «بنگاه داری برای رانت» به «بنگاه داری برای توسعه» مستلزم اصلاحات نهادی عمیق و اراده سیاسی قاطع است.

کلیدواژه ها:

چیول ، کره جنوبی ، واگرایی راهبردی ، ابرهلدینگ های نهادی ، ایران