پیشایندها و پسایندهای استفاده از هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی: فراترکیب تحقیقات یک دهه اخیر

گسترش استفاده از هوش مصنوعی در نهادهای دولتی، فرصت های گسترده ای را برای بهبود کارایی، شفافیت و پاسخ گویی در نظام حکمرانی عمومی ایجاد کرده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشایندها و پسایندهای استفاده از هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی و تبیین نقش آن در ارتقای کیفیت حکمرانی است. پژوهش از نوع کیفی بوده و با بهره گیری از روش فراترکیب انجام شده است. برای گردآوری داده ها، مطالعات منتشرشده در بازه زمانی یک دهه اخیر در پایگاه های معتبر بین المللی و داخلی بررسی گردید. که پس از غربالگری در مرحله نخست، ۴۵ پژوهش مرتبط شناسایی شد و پس از ارزیابی معیارهای ورود و خروج، ۲۰ مطالعه واجد شرایط نهایی انتخاب و تحلیل مضمون بر روی آن ها انجام گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که مضامین اساسی استخراج شده در دو طبقه کلی پیشران ها و پیامدهای حکمرانی قرار دارند. پیشران ها شامل زمینه سازی قانونی و عقلایی، زیرساخت حکمرانی داده محور، پویایی و تحول سازمانی، توان دانشی حکمرانی است که بستر توسعه و به کارگیری هوش مصنوعی در سازمان های دولتی را فراهم می سازد. در مقابل، پیامدهای حاصل از استقرار هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی در قالب مضامینی چون بهبود عملکرد و نوآوری حکمرانی، ارتقا نظارت و سلامت حکمرانی، حکمرانی اخلاق مدار، توسعه و کیفیت زندگی، مشارکت داده محور و شبکه ای شناسایی شدند. بر این اساس می توان نتیجه گرفت، به کارگیری هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی، با ایجاد تحولات ساختاری و رویکردی در نظام تصمیم گیری، می تواند مسیر گذار از حکمرانی سنتی به نظامی نوین، شفاف، کارآمد و پاسخ گو را هموار سازد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی عمومی ، حکمرانی هوشمند ، دولت نوین ، هوش مصنوعی