تبیین روایی غرض سوره حجرات با تکیه بر ساختار درونی آیات

این پژوهش، با هدف تبیین غرض اصلی سوره حجرات و تکیه بر تحلیل ساختار درونی آیات و روایات، به روشی تلفیقی از «تفسیر ساختاری» و «تفسیر روایی» انجام شده است. در این راستا، ابتدا با بررسی روایات اسباب نزول و فضائل سوره، زمینه تاریخی نزول آن در سال نهم هجرت (عام الوفود) تحلیل گردید. سپس با الگوی تفسیر ساختاری، سوره در فصل های مجزا بررسی و در نهایت، محتوای سوره در بستر نزول آن تشریح شد. یافته ها نشان می دهد غرض سوره، تنظیم جامعه ایمانی بر پایه ادب نبوی، اخلاق مومنانه و تقوای عملی است که در قالب یک طرح تربیتی تدریجی (از باور تا رفتار) ارائه شده است. روایات شان نزول نیز به ویژه در آیات نخستین ، به فهم دقیق تر سیاق و انسجام درونی سوره کمک شایانی کرده اند. سوره حجرات با ساختاری هدفمند و مبتنی بر سیر تربیتی، پاسخی الهی به نیاز جامعه نوپای اسلامی برای تاسیس تمدن اخلاق محور بوده است. این سوره با وجود زمینه یابی تاریخی، پیام جاودانی دارد: مدیریت تنش های اجتماعی معاصر، منوط بر التزام به ادب نبوی، اخوت ایمانی و تقوای عملی است.

کلیدواژه ها:

سوره حجرات ، غرض سوره ، تفسیر ساختاری ، تفسیر روایی ، اسباب نزول ، عام الوفود ، اخلاق اجتماعی