روش کشف مقاصد شریعت در احکام نکاح و طلاق از منظر فریقین

چکیده:موضوع این پژوهش، بررسی روش کشف مقاصد شریعت در احکام نکاح و طلاق از منظر فریقین (اهل سنت و اهل تشیع) است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می شود که فهم روش شناختی هر مکتب، کلید درک علل اشتراکات و اختلافات فقهی در حوزه خانواده است و می تواند به غنای فقه تطبیقی و تقریب بین مذاهب بینجامد. هدف اصلی مقاله، تبیین و مقایسه سازوکارها، منابع و ملاک هایی است که هر یک از دو مکتب، برای استنباط اهداف شارع از نصوص مربوط به ازدواج و طلاق به کار می گیرند. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، با مطالعه کتابخانه ای متون اصلی اصولی و فقهی دو مکتب پیش رفته است. یافته ها و نتیجه تحقیق نشان می دهد که هر دو مکتب در توجه به مقاصد کلانی چون حفظ نسل، تامین سکون و دفع ضرر مشترک اند، اما در روش کشف تفاوت های بنیادینی دارند. فقه امامیه با تکیه بر سنت معصوم و عقل برهانی، روشی نص بنیان و ساختاریافته را دنبال می کند، در حالی که فقه اهل سنت به ویژه در مکاتب مالکی و حنبلی با محوریت دادن به مصلحت و استقراء عمومی نصوص، از روشی انعطاف پذیرتر و مصلحت محور بهره می برد. این تفاوت روش شناختی، منشا برداشت های گاه متمایز از احکامی مانند مهریه، طلاق خلعی و حدود ولایت در ازدواج شده است.

کلیدواژه ها:

مقاصد شریعت ، روش شناسی فقهی ، نکاح ، طلاق ، فقه تطبیقی