<span lang="AR-SA">مرجعیت علمی شیخ طوسی و نهادینه سازی فقه اجتهادی امامیه: واکاوی نقش وی در تحول روش شناسی استنباط احکام در قرن پنجم هجری

قرن پنجم هجری را باید یکی از مهم ترین مقاطع تاریخ تحول فقه امامیه دانست؛ دوره ای که در آن، نظام فقهی شیعه از مرحله نقل و گردآوری روایات به سوی اجتهادی نظام مند، استدلال محور و دارای انسجام نظری حرکت کرد. در این میان، شیخ طوسی به عنوان برجسته ترین فقیه و اصولی عصر خود، با تلفیق دانش حدیث، اصول فقه، کلام و فقه تطبیقی، بنیان های جدیدی برای استنباط احکام شرعی پدید آورد که تا قرن ها بر سنت فقهی امامیه سایه افکند. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و مطالعه کتابخانه ای، در پی پاسخ به این پرسش است که مهم ترین سازوکارهای علمی و روش شناختی شیخ طوسی در توسعه فقه اجتهادی چه بوده و این تحولات چه تاثیری بر استمرار مرجعیت علمی فقه امامیه داشته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نوآوری های شیخ طوسی در توسعه فقه استدلالی، نظام مند کردن اصول اجتهاد، گسترش فقه مقارن، تقویت عقلانیت فقهی و تاسیس حوزه علمی نجف، نقطه عطفی در تاریخ فقه شیعه محسوب می شود. همچنین آثار وی، به ویژه المبسوط، الخلاف و العده فی اصول الفقه، الگویی پایدار برای فقهای پس از او فراهم ساخت و زمینه تداوم مرجعیت علمی امامیه را تا عصر حاضر فراهم کرد.

کلیدواژه ها:

شیخ طوسی ، فقه امامیه ، اجتهاد ، اصول فقه ، مرجعیت علمی ، روش شناسی استنباط ، قرن پنجم هجری