نقش جامعه شناختی زنان بر فرهنگ زیست محیطی شهری، مورد مطالعه: زنان شهر خرم آباد

پژوهش حاضر با هدف طراحی و تعیین اولویت های الگوی پایداری شهری جوامع سبز در کلان شهر تبریز اجرا شد. گسترش سریع شهرنشینی، آلودگی شدید هوا، کمبود فضای سبز سرانه، نابرابری فضایی و ضعف در مشارکت شهروندی، از مهم ترین چالش های پیش روی مدیریت شهری تبریز به شمار می آیند. جوامع سبز به عنوان بازتابی اجرایی از مفهوم توسعه پایدار، بر تحقق توازن میان انسان و محیط طبیعی، گسترش حمل ونقل پاک، بهره وری پایدار منابع، عدالت اجتماعی و حکمرانی مشارکتی تاکید دارند. روش پژوهش به شیوه ترکیبی (کیفی_کمی) و مبتنی بر رویکرد نظریه داده بنیاد انجام گرفت. در بخش کیفی، با ۱۵ نفر از اساتید دانشگاه و مدیران شهری طی مصاحبه های نیمه ساختاریافته از شهریور ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۴ گفت وگو شد و داده ها با تحلیل تم در سه مرحله باز، محوری و انتخابی کدگذاری شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شهروندان تبریز بودند و بر اساس فرمول کوکران، ۳۲۲ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای ۲۹ سوالی برگرفته از خروجی مرحله کیفی بود. اعتبار محتوایی ابزار به کمک روش دلفی و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از ۷/۰ تایید شد. برای آزمون مدل، از تحلیل معادلات ساختاری در نرم افزار Smart PLS استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد الگوی نهایی از شش بعد کلیدی تشکیل می شود: محیط زیست پایدار (β=۰.۱۸۹)، طراحی شهری سبز (β=۰.۱۷۵)، عدالت و رفاه اجتماعی (β=۰.۳۲۰)، مسئولیت اجتماعی سازمان ها (β=۰.۱۹۷)، فرایندهای مشارکتی و حکمرانی (β=۰.۱۶۴) و تاب آوری و زیست پذیری شهری (β=۰.۱۹۴) که در مجموع بخش عمده ای از واریانس پایداری شهری را توضیح می دهند. کلیه مولفه ها تاثیر معناداری بر پایداری شهر داشتند، به ویژه طراحی شهری سبز و حکمرانی مشارکتی که بیشترین نقش را در تحقق اهداف جوامع سبز نشان دادند. همچنین، مسئولیت اجتماعی و عدالت فضایی دو عامل واسطه ای مهم در افزایش تاب آوری و رضایت شهروندی محسوب شدند. الگوی ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای شهرداری و سیاست گذاران جهت حرکت به سوی شهری پایدار و انسان محور به کار رود و با تقویت تعامل میان مدیریت شهری، ساکنان و بخش خصوصی، زمینه ارتقای کیفیت زندگی و حفاظت از بوم سامانه های شهری را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

پایداری شهری ، تاب آوری ، جوامع سبز ، شهر تبریز