<span lang="AR-IQ">تحلیل مال مخلوط به حرام مجهول المالک والمقدار: بررسی تطبیقی مقدار لازم برای جداسازی در فقه امامیه و اهل سنت

بر اساس قوانین اقتصادی اسلام، چنانچه فردی مال حرامی را کسب کند، باید به مالک آن بازگرداند یا رضایت او را جلب نماید؛ هرچند با اموال حلال خودش مخلوط شده باشد. این مسئله با توجه به معلوم یا مجهول بودن مالک و مقدار مال حرام، چهار صورت پیدا می کند. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و با رویکرد مقایسه ای، به بررسی دیدگاه های فقیهان امامیه و اهل سنت درباره مقدار لازم برای جداسازی در فرض جهل به مالک و مقدار مال حرام پرداخته است. در فقه امامیه شاهد صورت بندی های جزئی تری از فقه اهل سنت هستیم و بر این اساس نظریه جداسازی مقدار ثابت یک پنجم، به مثابه دیدگاه مشهور و مبتنی بر روایات خاصه، در کنار دیدگاه های جداسازی مقدار شناور و غیرثابت مبتنی بر احتیاط یا برائت شکل گرفته است. در مقابل، مشهور اهل سنت بر تحری و تلاش مکلف در برآورد میزان مطابق ظن غالب تاکید دارند؛ هرچند نظریه جداسازی یک دوم نیز مطرح شده است. ارزیابی تطبیقی دیدگاه ها نشان می دهد که نظریه یک پنجم به دلیل برخورداری از نص خاص معتبر و ایجاد قطعیت قانونی و امنیت روانی برای مکلف برای فراغت ذمه، از حیث انسجام و کارکرد عملی جایگاه برجسته ای دارد؛ پس از آن نظریات جداسازی بر پایه قدر متیقن و ظن غالب به سبب انعطاف پذیری عملی قابل توجه هستند.

کلیدواژه ها:

مال مختلط ، حلال مخلوط به حرام ، مجهول المالک و المقدار ، خمس