<span lang="AR-IQ">بررسی وجوب زکات فطره میهمان شب عید فطر در مذاهب فقهی اسلامی

زکات فطره یکی از فرایض مالی و ضروری در اسلام است که جایگاه ویژه ای در فقه امامیه و اهل سنت دارد. این پژوهش با رویکرد فقه مقارن به بررسی مسئله زکات فطره میهمان شب عید فطر پرداخته است؛ موضوعی که گرچه در وجوب پرداخت زکات فطره افراد واجب النفقه و نان خور اتفاق نظر وجود دارد، اما در خصوص مسئولیت پرداخت زکات فطره میهمان، ماهیت تعبدی و تعقلی حکم و محدودیت زمانی آن، اختلاف نظرهایی مشاهده می شود. منابع فقه امامیه ادله ای نظیر اجماع، طریق احتیاط، روایات عموم و روایت خاص حسن بن محبوب را برای وجوب پرداخت زکات فطره بر میزبان ارائه کرده اند. بررسی این ادله نشان می دهد که اجماع ها مدرکی است و حجیت مستقلی ندارند؛ همچنین طریق احتیاط نیز به دلیل وجود اماره نقلی و تناسب نداشتن مجرای آن در مسئله نقض می شود. افزون بر این، عموم روایات که بیان کننده ملاک وجوب عیال و نان خور بودن است، میهمان را نیز داخل در عیال می کند، بلکه روایت خاصی که با سند صحیح آمده است، به صراحت میهمان را مصداق عیال می شناسد. بررسی آرای فقیهان امامیه در سه دوره فقهی نشان دهنده وجود دو دیدگاه عمده است؛ برخی میهمان را عنوانی مستقل در نظر گرفته اند و برخی دیگر آن را در زمره عیال محسوب می کنند. در مقابل، مذاهب چهارگانه اهل سنت زکات فطره میهمان را واجب نمی دانند و آن را صرفا محدود به افراد واجب النفقه می دانند. همچنین بر اساس مفاد ادله، حکم آن تعبدی است و اقوال مبتنی بر محدودیت زمانی میهمانی، بدون دلیل هستند. بر این اساس، یافته های پژوهش بر ضرورت رجوع به عرف برای تعیین مصادیق حکم تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

میهمان شب عید فطر ، زکات فطره ، فقه اهل سنت ، فقه امامیه ، فقه مقارن