<span lang="FA">فناوری نوین در بازسازی قسمت های مفقود سفال آبی سفید یافته شده از بازار جهانی تبریز (متعلق به قرون میانی اسلامی)

در سراسر جهان، فناوری دیجیتال به عنوان ابزاری برای مرمت و حافظت از میراث فرهنگی و به عنوان روشی کم خطر در مقابل مشکلات این حوزه، در مستندنگاری، نظارت و بازسازی بسیار کارآمد بوده و مورد توجه قرار گرفته است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی فرایند استفاده از فناوری نمونه سازی سریع از جمله اسکنر و چاپگر سه بعدی برای بازسازی قسمت های مفقود آثار سفالی، به برررسی مزایا و معایب این فناوری پرداخته و در این راستا، نمونه سفال لعاب دار دوره اسلامی که مربوط به کاوش های باستان شناسی بازار تبریز بوده را انتخاب نموده و به انجام مطالعات تاریخی، تطبیقی، آسیب شناسی و بازسازی سه بعدی پرداخته است. نتایج مطالعات تاریخی با توجه به نقوش، رنگ تزئینات و محل کاوش، حکایت از تعلق سفال به قرون میانی اسلامی دارد. نتایج مطالعات فن شناسی نیز با توجه به آزمایش های شیمی کلاسیک که برای تعیین اکسید عناصر رنگ ساز لعاب انجام شد، حاکی از وجود اکسید آهن در لعاب سفال می باشد. همچنین آسیب هایی جدی در سفال نظیر سستی، عدم استحکام ساختار سفال و وصالی های غیراصولی در مرمت حین کاوش، شناسایی گردید. بنابراین، با توجه به مبانی مرمت، وصالی ها باز شدند و مراحل اولیه مرمت که شامل پاک سازی، استحکام بخشی و وصالی مجدد بود، انجام شد. سپس، برای انجام بازسازی بخش های مفقود اثر (= ۴۶%، محاسبه شده با نرم افزار)، در ابتدا با کمک اسکنر سه بعدی اقدام به تهیه ی تصاویر سه بعدی از سطح نمونه و سطوح مفقود آن گردید. در مرحله بعد توسط نرم افزار، این تصاویر سه بعدی تبدیل به داده های قابل استفاده در چاپگر سه بعدی شدند و در ادامه نیز، چاپ سه بعدی قطعات مفقود صورت گرفت و بخش های چاپ شده، متناسب با بخش های مفقود به بدنه ی سفال وصالی شد و موزون سازی رنگی انجام گشت. به بیانی دیگر، نتایج تحقیق نشان داد که بهره گیری از این روش جدید، تا حد زیادی منجر به ادراک فرمی بهتر آثار تاریخی و حفاظت غیرتماسی و بی خطر آن ها می گردد.

کلیدواژه ها:

سفال ، حفاظت و بازسازی ، اسکنر سه بعدی ، چاپگر سه بعدی