بررسی اثربخشی اجرای بازی وارسازی (Gamification) مبتنی بر فرهنگ بومی در افزایش خودکارامدی و مشارکت تحصیلی دانش آموزان در مناطق کمتر برخوردار

در سال های اخیر، نظام های آموزشی بیش از گذشته با مسئله کاهش انگیزش تحصیلی، افت مشارکت دانش آموزان و ضعف در کیفیت تجربه یادگیری مواجه شده اند. این مسئله در مدارس مناطق کم برخوردار به دلیل محدودیت امکانات آموزشی، شرایط اقتصادی و اجتماعی و فاصله میان آموزش رسمی و زیست فرهنگی دانش آموزان، نمود بیشتری پیدا کرده است. در چنین شرایطی، استفاده از روش های نوین آموزشی می تواند نقش مهمی در افزایش درگیری فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری داشته باشد. یکی از رویکردهای مورد توجه در حوزه آموزش، بازیوارسازی است که از عناصر و سازوکارهای بازی برای افزایش جذابیت و انگیزش یادگیری استفاده می کند. با این حال، بخش قابل توجهی از برنامه های بازیوارسازی بدون توجه به زمینه فرهنگی و اجتماعی دانش آموزان طراحی شده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی بازیوارسازی مبتنی بر فرهنگ بومی بر خودکارآمدی تحصیلی و مشارکت تحصیلی دانش آموزان پسر دوره متوسطه اول در مناطق کم برخوردار شهر کاشمر انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان مدارس کم برخوردار دوره متوسطه اول شهر کاشمر بود که از میان آنان ۴۰ نفر به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش طی دوازده جلسه در برنامه آموزشی مبتنی بر بازیوارسازی بومی شرکت کرد و گروه گواه آموزش معمول مدرسه را دریافت نمود. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی و پرسشنامه مشارکت تحصیلی بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که بازیوارسازی مبتنی بر فرهنگ بومی تاثیر معناداری بر افزایش خودکارآمدی تحصیلی و مشارکت تحصیلی دانش آموزان داشته است. همچنین نتایج بیانگر آن بود که استفاده از عناصر فرهنگی محلی، روایت های بومی، فعالیت های گروهی و نظام بازخورد تدریجی موجب افزایش احساس تعلق، انگیزش درونی و تعامل فعال دانش آموزان در محیط آموزشی شده است. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که بازیوارسازی مبتنی بر فرهنگ بومی می تواند به عنوان رویکردی کم هزینه، بومی پذیر و اثربخش در مدارس مناطق کم برخوردار مورد استفاده قرار گیرد و بخشی از چالش های انگیزشی و آموزشی این مدارس را کاهش دهد. (Bai et al., ۲۰۲۲; Zainuddin et al., ۲۰۲۳; UNESCO, ۲۰۲۲)