نقش فناوری های نوین آموزشی و ابزارهای چندرسانه ای در تقویت مهارت های شنیداری و مکالمه زبان عربی: رویکردی نو در برنامه درسی دوره متوسطه

پژوهش حاضر با هدف تبیین جامع، واکاوی نقادانه و تحلیل سازوکارهای اثرگذاری فناوری های نوین آموزشی، ابزارهای چندرسانه ای و سامانه های تعاملی هوشمند بر ارتقای مهارت های دریافتی شنیداری (استماع) و تولیدی گفتاری (تکلم و مکالمه) دانش آموزان دوره اول و دوم متوسطه به رشته تحریر درآمده است. تحلیل وضعیت موجود نشان می دهد که ساختار غالب آموزش زبان عربی در مدارس کشور، علی رغم دگرگونی های صوری در عناوین کتب درسی، همچنان تحت سیطره رویکرد سنتی دستور–ترجمه (Grammar-Translation Method) قرار دارد؛ رویکردی که زبان آموزان را به بایگانی های متحرک قواعد صرفی و نحوی بدل ساخته، اما آنان را در موقعیت های واقعی ارتباطی، فهم شنیداری پیام های اصیل و تولید کلام منسجم و روان ناتوان گذاشته است. روش پژوهش در این مطالعه، توصیفی–تحلیلی مبتنی بر واکاوی اسنادی، بررسی مبانی نظری یادگیری زبان به کمک رایانه (CALL) و یادگیری سیار (MALL)، و تلفیق داده های برآمده از مقالات علمی–پژوهشی حوزه آموزش زبان عربی است. یافته های تفصیلی پژوهش نمایانگر آن است که کاربست هدفمند چندرسانه ای ها، پادکست های صوتی تعاملی، سامانه های بازشناسی خودکار گفتار (ASR) و مدل های زبانی هوش مصنوعی، اثرات چندگانه ای برجای می گذارد: از یک سو با ایجاد بستری امن و بدون قضاوت، اضطراب زبانی (Foreign Language Anxiety) را مهار نموده و پالایه عاطفی زبان آموزان را به کمترین حد می رساند؛ و از سوی دیگر با ارائه ورودی های زبانی معتبر و اصیل (Authentic Input)، هماهنگی عصبی–شناختی میان پردازش آوایی و ادراک مفهومی را تقویت می نماید. در بخش پایانی، الگوی راهبردی پنج مرحله ای جهت کاربست عملیاتی این ابزارها در کلاس های درس متوسطه ارائه شده و راهکارهای سیاستی، آموزشی و ارزشیابی برای تحول در نظام برنامه ریزی درسی تبیین گردیده است.