بررسی نقش تحمل ابهام معلم در پرورش تفکر پیچیده و چندوجهی دانش آموزان

تحولات سریع علمی، فناوری، اجتماعی و فرهنگی، مدرسه را با موقعیت هایی مواجه کرده است که در آنها پاسخ های از پیش تعیین شده و راه حل های تک بعدی برای فهم مسائل یادگیری و زندگی اجتماعی دانش آموزان کفایت نمی کنند. در چنین شرایطی، یکی از ویژگی های کمتر مورد توجه معلم، توانایی او در مواجهه سنجیده با ابهام است. تحمل ابهام به معنای پذیرش وجود موقعیت هایی است که اطلاعات آنها ناقص، متعارض، چندمعنا یا هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است و فرد در چنین شرایطی بدون شتاب برای حذف ابهام، امکان بررسی، پرسشگری و بازنگری را حفظ می کند. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش تحمل ابهام معلم در پرورش تفکر پیچیده و چندوجهی دانش آموزان، به روش کتابخانه ای و با رویکرد تحلیلی تلفیقی تدوین شده است. در این بررسی، پیوند میان تحمل ابهام معلم، کیفیت پرسشگری، پذیرش دیدگاه های متفاوت، انعطاف شناختی، تفکر انتقادی، تفکر خلاق، فراشناخت، استدلال چندمسیره و قضاوت آموزشی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که تحمل ابهام معلم صرفا یک ویژگی شخصیتی نیست، بلکه می تواند به عنوان یک ظرفیت حرفه ای بر طراحی موقعیت های یادگیری اثر بگذارد. معلمی که ابهام را تهدیدی برای اقتدار آموزشی تلقی نمی کند، بیشتر امکان می دهد دانش آموز با مسئله های چندپاسخی، داده های ناکامل، دیدگاه های رقیب و مسائل واقعی مواجه شود. این وضعیت، زمینه را برای حرکت از پاسخ یابی سریع به مسئله فهمی، از حفظ یک دیدگاه به مقایسه دیدگاه ها و از تفکر خطی به تفکر شبکه ای فراهم می کند. تحلیل منابع همچنین نشان می دهد که تحمل ابهام به تنهایی برای پرورش تفکر پیچیده کافی نیست و زمانی اثر تربیتی معنادارتری پیدا می کند که با امنیت روانی، گفت وگوی کلاسی، پرسش های سطح بالا، یادگیری مسئله محور، فرصت بازنگری و ارزشیابی فرایندمحور همراه شود. بر این اساس، تحمل ابهام معلم را می توان یکی از زیرساخت های کمتر آشکار اما مهم برای شکل گیری محیط های یادگیری چندوجهی دانست.