بررسی چالش های معلمان در تشخیص مرز میان حمایت آموزشی و ایجاد وابستگی دانش آموز به کمک معلم

رابطه میان حمایت آموزشی معلم و استقلال یادگیرنده، یکی از ظریف ترین مسائل در فرایند یاددهی یادگیری است. دانش آموز برای مواجهه با تکالیف پیچیده، خطاهای شناختی، ابهام های مفهومی و موقعیت های جدید، به حمایت و راهنمایی نیاز دارد؛ اما همین حمایت، چنانچه بدون توجه به سطح آمادگی و نیاز واقعی دانش آموز ارائه شود، می تواند به تدریج جایگزین تلاش، تصمیم گیری و حل مسئله مستقل او شود. مسئله اصلی در این میان، صرفا میزان کمک معلم نیست، بلکه کیفیت، زمان بندی، شدت، نوع و نحوه ارائه آن است. حمایت آموزشی زمانی به رشد یادگیری منجر می شود که دانش آموز را از وضعیت ناتوانی موقت به سمت توانایی مستقل هدایت کند؛ در مقابل، زمانی که کمک معلم به پاسخ آماده، تایید مداوم، تصمیم گیری به جای دانش آموز یا حضور دائمی در تمام مراحل فعالیت تبدیل شود، احتمال شکل گیری وابستگی افزایش می یابد.این مقاله با رویکرد مروری تحلیلی، ادبیات مرتبط با حمایت معلم، خودمختاری، خودتنظیمی یادگیری، کمک خواهی تحصیلی، داربست بندی آموزشی و ساختاردهی کلاس را بررسی و ترکیب کرده است. تحلیل منابع نشان می دهد که مرز میان حمایت سازنده و وابسته ساز، مرزی ثابت و یکسان برای همه دانش آموزان نیست؛ بلکه تابعی از سطح شایستگی، خودکارآمدی، مهارت های فراشناختی، نوع تکلیف، تجربه قبلی، انگیزش، شرایط هیجانی و کیفیت رابطه معلم و دانش آموز است. همچنین مشخص شد که کاهش کمک، به خودی خود به معنای افزایش استقلال نیست و حمایت افراطی نیز الزاما نشانه معلم دلسوز محسوب نمی شود. آنچه اهمیت دارد، حرکت تدریجی از «کمک مستقیم» به «راهنمایی راهبردی»، سپس «پرسشگری و بازخورد» و در نهایت «واگذاری مسئولیت یادگیری» است.برآیند تحلیل ها نشان می دهد که معلم حرفه ای به جای حذف حمایت، باید آن را قابل انتقال و موقت طراحی کند؛ به گونه ای که هر مداخله آموزشی، بخشی از مسئولیت شناختی را به دانش آموز بازگرداند. بر این اساس، توانایی تشخیص زمان شروع، میزان، نوع و زمان پایان حمایت را می توان یکی از مولفه های مهم شایستگی حرفه ای معلم دانست. در چنین رویکردی، هدف نهایی حمایت آموزشی نه حل مسئله برای دانش آموز، بلکه توانمند ساختن او برای مواجهه مستقل با مسئله بعدی است.