بررسی نقش معلم در پیوند دادن یادگیری مدرسه ای با مسائل واقعی جامعه محلی

مدرسه در صورتی می تواند نقش موثری در تربیت یادگیرنده ای برخوردار از توانایی تحلیل، تصمیم گیری و مشارکت اجتماعی ایفا کند که یادگیری را از محدوده انتقال مفاهیم انتزاعی و فعالیت های صرفا درون کلاسی فراتر ببرد و آن را با تجربه های واقعی زندگی پیوند دهد. یکی از مهم ترین عرصه های تحقق چنین رویکردی، توجه به مسائل و ظرفیت های جامعه محلی و تبدیل آنها به زمینه ای برای یادگیری معنادار است. در این میان، معلم صرفا انتقال دهنده محتوای برنامه درسی نیست، بلکه می تواند به عنوان طراح موقعیت یادگیری، تسهیلگر ارتباط مدرسه و جامعه، تفسیرکننده مسائل محلی و هدایت کننده فرایند تبدیل مسئله اجتماعی به مسئله آموزشی ایفای نقش کند. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش معلم در پیوند دادن یادگیری مدرسه ای با مسائل واقعی جامعه محلی و با رویکرد مطالعه کتابخانه ای تحلیلی انجام شده است. یافته های حاصل از تحلیل منابع نظری و پژوهشی نشان می دهد که پیوند مدرسه با جامعه محلی زمانی از سطح فعالیت های نمادین فراتر می رود که مسئله واقعی جامعه به نقطه آغاز یادگیری تبدیل شود، دانش آموز در شناسایی و تحلیل مسئله مشارکت داشته باشد، محتوای درسی برای فهم و تبیین مسئله به کار گرفته شود و یادگیری در قالب تجربه، پژوهش، گفت وگو، حل مسئله و اقدام اجتماعی ادامه پیدا کند. در این فرایند، نقش معلم از «ارائه دهنده پاسخ» به «طراح پرسش و موقعیت»، از «مجری برنامه درسی» به «تفسیرگر و بومی ساز برنامه درسی» و از «ارزیاب محصول نهایی» به «ناظر فرایند یادگیری و مشارکت اجتماعی» تغییر می کند. همچنین مشخص شد که موفقیت این رویکرد به عواملی همچون اختیار حرفه ای معلم، شناخت محیط محلی، توانایی طراحی فعالیت های زمینه محور، مشارکت نهادهای محلی، انعطاف برنامه درسی، حمایت مدیریتی و استفاده از شیوه های ارزشیابی اصیل وابسته است. بر این اساس، پیوند یادگیری مدرسه ای با مسائل جامعه محلی را می توان نه یک فعالیت فوق برنامه، بلکه رویکردی برای بازتعریف رابطه میان دانش، تجربه، مدرسه و زندگی اجتماعی دانست.