بررسی نقش سکوت معلم در مدیریت فرایند یادگیری و شکل گیری فضای گفت وگویی کلاس

سکوت در کلاس درس معمولا در مقایسه با گفتار، پرسش، توضیح و بازخورد معلم کمتر به عنوان یک کنش حرفه ای و آموزشی مورد توجه قرار گرفته است؛ در حالی که سکوت هدفمند می تواند بخشی از مدیریت فرایند یادگیری و سازمان دهی تعاملات کلاسی باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سکوت معلم در مدیریت فرایند یادگیری و شکل گیری فضای گفت وگویی کلاس و با رویکرد مروری تحلیلی انجام شده است. در این مقاله، سکوت معلم نه به معنای فقدان ارتباط، بلکه به عنوان نوعی مداخله ارتباطی و زمان بندی شده بررسی شده است که می تواند فرصت فکرکردن، سازمان دهی پاسخ، بازسازی ایده و مشارکت کلامی دانش آموزان را فراهم آورد. ادبیات پژوهش درباره «زمان انتظار» نشان می دهد که مکث پس از طرح پرسش و نیز مکث پس از پاسخ دانش آموز می تواند با افزایش طول و کیفیت پاسخ ها، کاهش قطع کردن سخن دانش آموز و افزایش فرصت برای مشارکت همراه باشد. مطالعات کلاس محور همچنین نشان داده اند که افزایش زمان انتظار می تواند الگوی گفت وگوی کلاس را از تعاملات کوتاه و حافظه محور به سمت پرسش های شناختی تر و پاسخ های بسط یافته تر سوق دهد. (از منظر آموزش گفت وگویی، سکوت زمانی اثربخش است که معلم از آن برای واگذاری موقت فضای کلامی به یادگیرنده استفاده کند، نه اینکه سکوت را به عنوان ابزار تنبیه، ایجاد ترس یا کنترل اقتدارگرایانه به کار گیرد. مرور نظام مند پژوهش های مربوط به گفت وگوی کلاسی نیز نشان می دهد که کیفیت تعاملات کلامی، نحوه پرسشگری و سهم مشارکت معلم و دانش آموز از مولفه های مهم پژوهش درباره گفت وگوی آموزشی بود.) بنابراین، می توان سکوت حرفه ای معلم را نوعی «فضای شناختی ارتباطی» دانست که در آن مسئولیت تولید معنا، حداقل برای لحظاتی، از معلم به دانش آموز منتقل می شود. نتیجه تحلیل پژوهش ها نشان می دهد سکوت هدفمند می تواند به مدیریت سرعت تدریس، افزایش پردازش شناختی، تقویت عاملیت دانش آموز، کاهش سلطه گفتاری معلم و شکل گیری فضای گفت وگویی کمک کند؛ بااین حال، اثر آن به کیفیت طراحی پرسش، امنیت روانی کلاس، سن دانش آموزان و نحوه پیوند سکوت با بازخورد بستگی دارد. بر این اساس، سکوت را باید نه نقطه مقابل تدریس، بلکه یکی از ظریف ترین ابزارهای حرفه ای معلم برای «مدیریت زمان، توجه و مشارکت» در کلاس دانست.