استفاده از تکنیک های نوین داستان پردازی و استعاره درمانی در انتقال مفاهیم اخلاقی-تربیتی به دانش آموزان

تربیت اخلاقی و پرورش رفتارهای مطلوب اجتماعی از مهم ترین کارکردهای نظام آموزشی است؛ بااین حال، انتقال مستقیم و دستوری مفاهیم اخلاقی به دانش آموزان همواره به شکل گیری نگرش و رفتار پایدار منجر نمی شود. در این میان، استفاده از ظرفیت داستان پردازی و استعاره می تواند زمینه ای برای تبدیل مفاهیم انتزاعی اخلاقی و تربیتی به تجربه هایی ملموس، معنادار و قابل درک برای دانش آموزان فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تکنیک های نوین داستان پردازی و استعاره درمانی در انتقال مفاهیم اخلاقی تربیتی به دانش آموزان انجام شده است. در این رویکرد، داستان صرفا وسیله ای برای سرگرمی یا انتقال غیرمستقیم پیام نیست، بلکه به عنوان یک محیط یادگیری شناختی، عاطفی و اجتماعی در نظر گرفته می شود که دانش آموز در آن می تواند موقعیت های اخلاقی را تجربه، تحلیل و درباره پیامدهای انتخاب های مختلف تامل کند. همچنین استعاره درمانی با بهره گیری از زبان نمادین، روایت و بازسازی معنای تجربه، امکان طرح موضوعاتی همچون مسئولیت پذیری، همدلی، صداقت، احترام، عدالت، کنترل خشم و پذیرش تفاوت ها را با زبانی متناسب با ویژگی های شناختی و عاطفی دانش آموزان فراهم می سازد. یافته های حاصل از بررسی مبانی نظری و پژوهش های مرتبط نشان می دهد که داستان های تعاملی، شخصیت پردازی چندلایه، پایان های باز، روایت چندصدایی، داستان گویی دیجیتال و استعاره های متناسب با تجربه زیسته دانش آموزان می توانند مشارکت ذهنی و عاطفی آنان را افزایش داده و زمینه را برای درونی سازی مفاهیم اخلاقی فراهم کنند. از منظر تربیتی، اثربخشی این شیوه زمانی بیشتر خواهد بود که معلم از ارائه مستقیم نتیجه اخلاقی پرهیز کرده و دانش آموز را به کشف معنا، گفت وگو، تفسیر و تصمیم گیری اخلاقی هدایت کند. بنابراین، تلفیق داستان پردازی نوین و استعاره درمانی را می توان رویکردی قابل توجه برای فاصله گرفتن از آموزش صرفا نصیحت محور و حرکت به سوی تربیت اخلاقی مشارکتی، معناگرا و تجربه محور دانست.