بررسی جایگاه شوخ طبعی حرفه ای معلم در ایجاد فضای یادگیری پویا و مشارکت محور

شوخ طبعی در فرایند آموزش، صرفا ابزاری برای ایجاد خنده و سرگرمی نیست، بلکه می تواند به عنوان یکی از مولفه های ارتباط حرفه ای معلم، در شکل دهی به جو عاطفی کلاس، افزایش تعاملات آموزشی و تقویت مشارکت دانش آموزان نقش داشته باشد. در این میان، مفهوم شوخ طبعی حرفه ای معلم به استفاده هدفمند، متناسب، اخلاقی و آموزشی از طنز و موقعیت های خنده آور اشاره دارد؛ به گونه ای که با اهداف یادگیری، ویژگی های سنی و فرهنگی دانش آموزان و فضای ارتباطی کلاس هماهنگ باشد. هدف مقاله حاضر، بررسی جایگاه شوخ طبعی حرفه ای معلم در ایجاد فضای یادگیری پویا و مشارکت محور است. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و با اتکا بر ادبیات نظری و یافته های پژوهش های مرتبط، ابعاد مختلف نقش شوخ طبعی معلم در پویایی کلاس را بررسی می کند. شواهد پژوهشی نشان می دهد که شوخ طبعی مرتبط با محتوای آموزشی می تواند رابطه معلم و دانش آموز، جذابیت تدریس، انگیزش درونی و تجربه هیجانی مثبت دانش آموزان را تقویت کند؛ در مقابل، شوخی های تحقیرآمیز، پرخاشگرانه یا نامتناسب ممکن است احساس امنیت روانی و تعلق دانش آموزان را تضعیف کند. (اسپرینگر) همچنین، یافته ها حاکی از آن است که رابطه میان شوخ طبعی ادراک شده، کیفیت رابطه معلم دانش آموز و مشارکت تحصیلی، رابطه ای معنادار و تا حدی میانجی گرانه است. (ScienceDirect) از این منظر، شوخ طبعی حرفه ای زمانی می تواند به ایجاد فضای یادگیری مشارکت محور منجر شود که از سطح سرگرمی فراتر رفته و در خدمت ایجاد ارتباط، کاهش فاصله روانی میان معلم و دانش آموز، افزایش توجه، تقویت گفت وگو و فراهم کردن فرصت مشارکت قرار گیرد. بررسی های جدید نیز بر اهمیت تناسب شوخی با محتوای درس و پرهیز از شوخی های آسیب زا تاکید دارند. (PubMed) بنابراین، می توان شوخ طبعی حرفه ای را یکی از مهارت های ارتباطی و تربیتی قابل توجه معلم در کلاس درس دانست که در صورت استفاده سنجیده می تواند زمینه ساز شکل گیری محیطی پویا، امن، تعاملی و مشارکت محور شود.