بررسی جو مدرسه به عنوان بستر شکل گیری اعتماد، همکاری و نوآوری حرفه ای معلمان

جو مدرسه یکی از مولفه های اساسی در شکل دهی به کیفیت روابط حرفه ای، رفتارهای سازمانی و ظرفیت تحول پذیری معلمان به شمار می رود. مدرسه صرفا محیطی برای انتقال برنامه درسی و تحقق اهداف آموزشی نیست، بلکه یک نظام اجتماعی و حرفه ای است که در آن کیفیت تعاملات میان مدیران، معلمان و سایر اعضای جامعه مدرسه می تواند بر نگرش ها، تصمیم های حرفه ای و آمادگی افراد برای مشارکت در فرایندهای نوآورانه تاثیر بگذارد. هدف مقاله حاضر، بررسی جو مدرسه به عنوان بستر شکل گیری اعتماد، همکاری و نوآوری حرفه ای معلمان است. در این رویکرد، جو مدرسه به مجموعه ای از ادراکات مشترک اعضای مدرسه درباره کیفیت روابط، عدالت سازمانی، حمایت مدیریتی، امنیت روان شناختی، مشارکت در تصمیم گیری، ارتباطات حرفه ای و هنجارهای حاکم بر محیط کار اشاره دارد. اعتماد حرفه ای زمانی شکل می گیرد که معلمان احساس کنند مدیران و همکاران آنان قابل اتکا، منصف، حمایتگر و متعهد به اهداف آموزشی هستند؛ چنین اعتمادی زمینه را برای همکاری واقعی و تبادل دانش فراهم می کند. از سوی دیگر، همکاری حرفه ای هنگامی از سطح هماهنگی های اداری فراتر می رود که معلمان بتوانند تجربه ها، ایده ها و حتی خطاهای حرفه ای خود را بدون نگرانی از قضاوت یا پیامدهای منفی با یکدیگر در میان بگذارند. در چنین شرایطی، امکان شکل گیری نوآوری حرفه ای افزایش می یابد؛ زیرا نوآوری در مدرسه مستلزم پذیرش ابهام، آزمودن روش های جدید، بازاندیشی در شیوه های تدریس و یادگیری مستمر از تجربه است. شواهد نظری و پژوهشی نشان می دهد که اعتماد سازمانی و روابط حرفه ای مثبت از عناصر مهم ظرفیت مدرسه برای اصلاح و بهبود مستمر محسوب می شوند (تشانن-موران و هوی، ۲۰۰۰؛ برایک و اشنایدر، ۲۰۰۲). همچنین، فرهنگ همکاری و یادگیری جمعی می تواند معلمان را از کنشگران منفرد به اعضای یک اجتماع حرفه ای تبدیل کند که در آن دانش و تجربه به صورت جمعی تولید و به اشتراک گذاشته می شود (هارگریوز و فولان، ۲۰۱۲). بر این اساس، جو مدرسه را می توان یک متغیر زمینه ای مهم دانست که از طریق ایجاد اعتماد و تقویت همکاری، ظرفیت نوآوری حرفه ای معلمان را تحت تاثیر قرار می دهد. نتیجه کلی مقاله نشان می دهد که ایجاد جو حمایتی، عادلانه، مشارکت محور و امن در مدرسه، نه یک اقدام جانبی، بلکه پیش شرطی برای توسعه حرفه ای معلمان و تحقق نوآوری پایدار در فرایند آموزش است.