تبیین پارادایم کلاس های آینده و بازتعریف نقش هدایت گری معلم در عصر هوش مصنوعی: واکاوی شایستگی ها، الگوهای متمایز یادگیری و راهبردهای توسعه حرفه ای بر مبنای درس پژوهی و اقدام پژوهی

پیدایش و توسعه شتابان فناوریهای هوش مصنوعی (AI)، پارادایمهای آموزشی جهان را از ساختارهای سنتی، ایستا و معلممحور (عصر تخته سیاه) به سمت محیطهای هوشمند، پویا، شبکه ای و داده محور (کلاسهای آینده) سوق داده است. این مقاله پژوهشی با هدف تبیین همهجانبه ابعاد کلاسهای آینده و بازتعریف شایستگی ها و نقش های نوین هدایت گری معلم آینده تدوین شده است. روش پژوهش حاضر از نوع مروری-تحلیلی و مبتنی بر واکاوی نظاممند اسناد بالادستی، الگوهای نوین پداگوژیک (نظیر ارتباط گرایی) و پیشینههای پژوهشی داخلی و بینالمللی است. در این راستا، تاثیرات هوش مصنوعی بر شخصیسازی فرآیند یادگیری، تحقق عدالت آموزشی، چالشهای اخلاقی، بازنگری چارچوب شایستگی حرفهای (TPACK) و ساختارهای یادگیری مورد تحلیل قرار گرفت. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزین عامل انسانی، بلکه به عنوان یک بازوی توانمند کننده و کاتالیزور کارآمد در جهت تسهیل گری، طراحی یادگیری و مربیگری عاطفی عمل میکند. همچنین، بر اساس نتایج این تحقیق، دو راهبرد توسعه حرفهای «درس پژوهی» (Lesson Study) به عنوان رویکردی مشارکتی برای ادغام بهینه فناوری، و «اقدام پژوهی» (Action Research) به عنوان ابزاری پویا برای حل چالشهای نوظهور درون کلاسی، به عنوان الگوهای عمل گرایانه و بنیادین برای توانمند سازی معلمان در مواجهه با چالشهای کلاسهای فناوری محور تبیین شدند. در نهایت، مدل یکپارچه ای برای تلفیق پداگوژی هوشمند و شایستگی های عاطفی-اخلاقی معلمان پیشنهاد گردیده است تا نقشه راهی جامع برای سیاست گذاران و کارگزاران نظام تعلیم و تربیت جهت گذار هوشمندانه از آموزش سنتی به نوین ترسیم شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، کلاس آینده ، معلم آینده ، درس پژوهی ، اقدام پژوهی ، شخصیسازی یادگیری.