بازتعریف نقش معلم در عصر هوش مصنوعی: فرصت ها، چالش ها و شایستگی های موردنیاز معلمان آینده

ظهور هوش مصنوعی مولد یکی از مهم ترین تحولات فناورانه سال های اخیر در حوزه آموزش است که شیوه دسترسی به اطلاعات، تولید محتوا و تعامل با دانش را دستخوش تغییر کرده است. ابزارهای هوش مصنوعی مولد می توانند به تولید و بازنویسی متن، ارائه توضیحات، طراحی تمرین، تولید نمونه سوال و ارائه بازخورد کمک کنند. گسترش این قابلیت ها، نقش سنتی معلم به عنوان انتقال دهنده اصلی دانش را با فرصت ها و چالش های جدیدی مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تحول نقش معلم در عصر هوش مصنوعی و شناسایی فرصت ها، چالش ها و شایستگی های موردنیاز معلمان آینده انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی است و اطلاعات موردنیاز با بررسی منابع علمی و اسناد معتبر بین المللی، به ویژه اسناد یونسکو و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، گردآوری و تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند با کاهش فعالیت های تکراری، پشتیبانی از طراحی آموزشی، شخصی سازی یادگیری، کمک به ارزشیابی، تولید محتوای آموزشی و تسهیل توسعه حرفه ای، ظرفیت حرفه ای معلمان را افزایش دهد. در مقابل، وابستگی بیش از حد به فناوری، کاهش تفکر مستقل، تولید اطلاعات نادرست، سوگیری، تهدید حریم خصوصی، دشواری تشخیص اصالت آثار دانش آموزان و نابرابری در دسترسی از مهم ترین چالش های آن هستند. بر اساس یافته های پژوهش، نقش معلم آینده از انتقال دهنده صرف دانش به طراح تجربه یادگیری، تسهیل گر، مربی مهارت های انسانی، ارزیاب اطلاعات و راهنمای اخلاقی استفاده از فناوری تغییر خواهد کرد. در پایان، مدلی چهاربعدی شامل شایستگی آموزشی، شایستگی فناورانه و هوش مصنوعی، شایستگی های انسانی و اجتماعی و شایستگی اخلاقی و انتقادی پیشنهاد شده است. نتیجه پژوهش نشان می دهد که آینده مطلوب آموزش در حذف نقش معلم یا جایگزینی انسان با ماشین نیست، بلکه در شکل گیری همکاری هدفمند، اخلاقی و انسان محور میان معلم و هوش مصنوعی است.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، هوش مصنوعی مولد، معلم آینده، تحول نقش معلم، شایستگی معلمان، یادگیری شخصی سازی شده، سواد هوش مصنوعی.