نقش زبان عربی در فهم مقاصد شریعت (با تاکید بر نقش صرف و نحو در استنباط احکام فقهی)

زبان عربی، به عنوان زبان قرآن و سنت، نه صرفا یک ابزار ارتباطی، بلکه دروازه ای برای ورود به عمق معارف وحیانی و کلید اصلی فهم مراد شارع مقدس است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی نقش بی بدیل دو شاخه بنیادین زبان عربی، یعنی علم صرف (واژه شناسی و ساختار کلمه) و علم نحو (جمله شناسی و ترکیب)، در فرایند استنباط احکام فقهی و نیل به مقاصد شریعت می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تغییرات صرفی در هیئت کلمات، ظرافت های معنایی موثر در حکم را آشکار می سازد (ابن جنی، ۲۰۰۷) و اختلاف در تحلیل نحوی جملات مستقیما به تکثر و تنوع آرای فقهی می انجامد (غزالی، ۱۹۹۳). یک اشتباه صرفی یا نحوی می تواند مفسده ای را به عنوان مصلحت جلوه دهد و فقیه را از درک مقصود اصلی شریعت که همان جلب مصالح و دفع مفاسد است، دور سازد. در نهایت، نتیجه گرفته می شود که اجتهاد جامع و مقاصدی، بدون احاطه بر دقایق صرف و نحو، نه تنها ناقص، بلکه گمراه کننده است و این علوم، ستون های اصلی روش شناسی فهم نصوص دینی را تشکیل می دهند (شاطبی، ۲۰۰۵).

کلیدواژه ها:

زبان عربی ، مقاصد شریعت ، صرف ، نحو ، استنباط احکام ، فقه ، اجتهاد