تاثیر شبکه های اجتماعی و فضای مجازی بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان دوره متوسطه

مقدمه: استفاده از شبکه های اجتماعی در میان نوجوانان به پدیده ای فراگیر تبدیل شده است، به طوری که تا ۹۵٪ از دانش آموزان ۱۳ تا ۱۷ ساله از این پلتفرم ها استفاده می کنند و یک سوم آنها تقریبا به طور مداوم آنلاین هستند . این استفاده گسترده، نگرانی هایی را درباره تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان دوره متوسطه ایجاد کرده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند شواهد موجود درباره تاثیر شبکه های اجتماعی و فضای مجازی بر عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان دوره متوسطه انجام شده است. روش: این مطالعه به روش مرور نظام مند با جستجو در پایگاه های معتبر علمی شامل PubMed، Scopus، Web of Science و ScienceDirect در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. یافته ها: نتایج فراتحلیل ها نشان داد که استفاده مسئله آمیز از شبکه های اجتماعی با عملکرد تحصیلی ضعیف تر ارتباط منفی و معناداری دارد (اندازه اثر = ۰.۰۸۵-) . همچنین، همبستگی مثبت و معناداری بین مواجهه با عوامل خطر در شبکه های اجتماعی و اختلالات روانی در نوجوانان یافت شد (r = ۰.۲۱۷) . دختران نوجوان، کاربران کم سن تر و افراد با عزت نفس پایین، آسیب پذیرترین گروه ها در برابر اثرات منفی هستند . نتیجه گیری: رابطه بین استفاده از شبکه های اجتماعی و پیامدهای تحصیلی و روانی، رابطه ای پیچیده و وابسته به زمینه است. مداخلات مبتنی بر آموزش سواد دیجیتال، ذهن آگاهی و راهبردهای شناختی-رفتاری نسبت به محدودسازی صرف، موثرتر هستند .

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، عملکرد تحصیلی ، سلامت روان ، دانش آموزان دوره متوسطه ، نوجوانان ، استفاده مسئله آمیز