بازتعریف نقش معلم در عصر هوش مصنوعی: از انتقال دهنده دانش تا معمار یادگیری

امروزه گسترش سریع فناوری های دیجیتال و ورود هوش مصنوعی به کلاس درس، ماهیت شغل معلمی را دستخوش تغییری بنیادین کرده و پرسش از جایگاه معلم در «کلاس آینده» را به یکی از مسائل محوری نظام های تربیتی بدل ساخته است. هدف این پژوهش، بررسی نقش های نوظهور معلم در عصر فناوری، شناسایی مهارت های قرن بیست ویکم موردنیاز او و تبیین مسیر تحول حرفه ای معلمان در این دوره گذار است. این مقاله با رویکردی مروری-تحلیلی و بر پایه مطالعه اسناد و چارچوب های بین المللی مرتبط با آموزش و فناوری و پیشینه پژوهشی داخلی و خارجی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد نقش معلم از «انتقال دهنده دانش» به «طراح تجربه یادگیری»، «تسهیل گر و مربی»، «متخصص سواد دیجیتال و هوش مصنوعی»، «تحلیل گر داده های یادگیری» و «حامی رشد اجتماعی-عاطفی دانش آموزان» تغییر یافته است. در کنار این نقش ها، مهارت هایی چون تفکر انتقادی، سواد دیجیتال، خلاقیت در طراحی آموزشی، همکاری موثر و انعطاف پذیری یادگیری مادام العمر، ستون فقرات شایستگی حرفه ای معلم آینده را تشکیل می دهند. نتایج همچنین بیانگر آن است که تحول حرفه ای معلمان نیازمند بازنگری در برنامه های تربیت معلم، سیاست های ارزشیابی و توسعه حرفه ای مستمر است. در پایان استدلال می شود که هوش مصنوعی جایگزین معلم انسانی نخواهد شد، بلکه ابزاری مکمل برای تقویت نقش تربیتی، ارتباطی و اخلاقی اوست و سرمایه گذاری در توانمندسازی معلمان، شرط اصلی موفقیت کلاس های آینده به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

معلم آینده ، هوش مصنوعی در آموزش ، مهارت های قرن بیست ویکم ، تحول حرفه ای معلم ، فناوری آموزشی