استرس شغلی، دلبستگی شغلی و شایستگی های شخصیتی معلمان در مناطق دوزبانه: مرور نظام مند چالش ها و راهکارها

تدریس در مناطق دوزبانه و چندفرهنگی، به دلیل پیچیدگی های زبانی، فرهنگی و اجتماعی، معلمان را با چالش های منحصربه فردی مواجه می سازد که می تواند منجر به استرس شغلی مزمن و تضعیف دلبستگی شغلی آن ها شود. در این میان، شایستگی های شخصیتی و حرفه ای آموزگاران به عنوان عامل کلیدی در سازگاری با این شرایط و کاهش موانع پیش رو مطرح است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند یافته های علمی در زمینه بررسی رابطه بین استرس شغلی، دلبستگی شغلی و شایستگی های شخصیتی معلمان شاغل در مناطق دوزبانه و شناسایی مهم ترین موانع و راهکارهای پیش روی آن ها انجام شده است. روش: این مطالعه از نوع مروری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و سنتز پژوهی یافته های پژوهش های داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته ها: مرور پژوهش ها نشان می دهد که موانع و منابع استرس معلمان در مناطق دوزبانه را می توان در سه سطح طبقه بندی کرد: ۱) عوامل سازمانی و ساختاری: فقدان حمایت اداری، ناامنی شغلی، کمبود منابع آموزشی مناسب و عدم تناسب برنامه های درسی با بافت فرهنگی-زبانی منطقه ؛ ۲) عوامل مرتبط با دانش آموزان و بافت: چالش های ارتباطی ناشی از تفاوت زبانی، دشواری در مدیریت کلاس، ناتوانی در برقراری ارتباط عاطفی عمیق با دانش آموزان و خانواده های آن ها ؛ ۳) عوامل روانی و هویتی: احساس عدم آمادگی برای تدریس در محیط چندفرهنگی، تجربه "شوک فرهنگی"، کاهش خودکارآمدی و تعارض در هویت حرفه ای . در مقابل، شایستگی های شخصیتی نظیر "هوش فرهنگی"، "عملکرد انطباقی"، "سرسختی روان شناختی" و "خودکارآمدی" به عنوان عوامل محافظت کننده عمل کرده و رابطه مستقیمی با افزایش دلبستگی شغلی و کاهش استرس دارند . نتیجه گیری: استرس شغلی در مناطق دوزبانه پدیده ای چندوجهی است که ریشه در عوامل ساختاری، بافتی و فردی دارد. توسعه شایستگی های بین فرهنگی در برنامه های درسی تربیت معلم، همراه با ارائه حمایت های سازمانی و روانی، ضرورتی انکارناپذیر برای ارتقای بهزیستی و دلبستگی شغلی معلمان و در نهایت، بهبود کیفیت آموزشی در این مناطق است.

کلیدواژه ها:

استرس شغلی ، دلبستگی شغلی ، شایستگی شخصیتی ، مناطق دوزبانه