تحلیل انتقادی کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی؛ واکاوی مضامین غایب در برنامه درسی جغرافیا، تاریخ و اجتماع با نگاهی به شایستگی های قرن بیست و یکم

پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی محتوای کتاب مطالعات اجتماعی پایه ششم ابتدایی ایران و شناسایی شکاف میان برنامه درسی موجود و نیازهای رشدی دانش آموزان در جهان معاصر انجام شده است. با بهره گیری از تلفیق روش های تحلیل محتوای کیفی و هدایت شده، فصل ششم این کتاب (با محوریت اصفهان) و کلیت برنامه درسی از سه منظر جغرافیا، تاریخ و علوم اجتماعی مورد واکاوی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که رویکرد غالب کتاب، مبتنی بر «انتقال دانش توصیفی» و تقویت «هویت ملی گذشته نگر» است و در مقابل، مضامین حیاتی نظیر سواد رسانه ای، تفکر سیستمی در جغرافیا، درک مفهومی «تغییر و تداوم» در تاریخ، و مهارت های حل تعارض به طور نظام مند غایب هستند. همچنین، تحلیل ویلیام رومی ضریب درگیری پایین (۴۹/۰) را برای بخش متن تایید کرد که نشان دهنده غلبه وجه خبری کتاب است. در نهایت، این مقاله با تکیه بر یافته ها، چارچوبی تحولی با محوریت «شایستگی های آینده» و «ارزشیابی ماموریت محور دیجیتال» برای بازطراحی کتاب ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، مطالعات اجتماعی ، دوره ابتدایی ، شایستگی های آینده ، برنامه درسی ، ارزشیابی دیجیتال.