چت بات های مولد مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش: یک مطالعه مروری

امروزه عرضه عمومی ابزارهایی مانند چت جی پی تی زمینه ساز ورود گسترده چت بات های مولد مبتنی بر مدل های زبانی بزرگ به محیط های آموزشی شده است و همزمان امیدها و نگرانی های متعددی را در میان معلمان، دانشجویان و سیاست گذاران برانگیخته است. هدف مطالعه حاضر، مرور و ترکیب یافته های پژوهشی موجود درباره کاربردها، پیامدهای یادگیری، چالش ها و الزامات استفاده مسئولانه از این فناوری در نظام های آموزشی است. این پژوهش با روش مروری روایتی و هدفمند انجام شده و یافته های ۲۴مقاله علمی، شامل مقالات مروری نظام مند، یک فراتحلیل از مطالعات تجربی و پژوهش های میدانی، در کنار اسناد سیاستی نهادهای بین المللی، مورد بررسی و تلفیق قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که چت بات های مولد عمدتا در سه نقش دستیار معلم، همراه یادگیری شخصی سازی شده و ابزار پشتیبان ارزشیابی به کار گرفته می شوند. همچنین، شواهد فراتحلیلی حاکی از بهبود معنادار عملکرد تحصیلی، حالات عاطفی انگیزشی و گرایش به تفکر سطح بالاتر در پی استفاده هدفمند از این ابزارهاست؛ هرچند اثر آن ها بر خودکارآمدی یادگیرندگان معنادار گزارش نشده است. در کنار این یافته های امیدوارکننده، چالش هایی همچون تولید پاسخ های نادرست اما قانع کننده، ابهام در مرزهای تقلب علمی، وابستگی شناختی، نابرابری در دسترسی و نگرانی های مرتبط با حریم خصوصی داده ها، از مهم ترین مسائل پیش روی استفاده آموزشی از این فناوری به شمار می روند. جمع بندی مطالعه نشان می دهد که اثربخشی آموزشی چت بات های مولد صرفا به قابلیت های خود فناوری وابسته نیست، بلکه به کیفیت طراحی فعالیت های یادگیری، نقش فعال معلم در نظارت و راستی آزمایی محتوا و نیز بازطراحی شیوه های ارزشیابی بستگی دارد. بر این اساس، رویکرد پیشنهادی این پژوهش نه ممنوعیت کامل و نه پذیرش بی قیدوشرط، بلکه به کارگیری هدفمند، شفاف و انسان محور این فناوری در کلاس درس امروز و آینده است.

کلیدواژه ها:

چت بات مولد ، هوش مصنوعی مولد ، آموزش ، یادگیری شخصی سازی شده ، ارزشیابی آموزشی