بررسی سبک های رهبری معلم و نقش آن ها در تقویت خودکارآمدی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان

معلم در فرایند آموزش و یادگیری صرفا انتقال دهنده اطلاعات و محتوای درسی نیست، بلکه از طریق نوع تعامل با دانش آموزان، شیوه مدیریت کلاس، نحوه ارائه بازخورد، میزان حمایت از استقلال یادگیرنده و چگونگی ایجاد فرصت برای مشارکت، نقش مهمی در شکل گیری نگرش ها و باورهای انگیزشی دانش آموزان ایفا می کند. از این منظر، سبک رهبری معلم می تواند یکی از متغیرهای مهم در تبیین تفاوت های فردی دانش آموزان در زمینه خودکارآمدی، انگیزه پیشرفت، مشارکت تحصیلی و عملکرد آموزشی باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک های رهبری معلم در تقویت خودکارآمدی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان و با روش مروری تحلیلی انجام شده استمبنای نظری پژوهش عمدتا بر نظریه شناختی اجتماعی بندورا و نظریه خودتعیین گری دسی و رایان استوار است. یافته های مطالعات بررسی شده نشان می دهد که سبک های رهبری حمایتی، مشارکتی، تحول آفرین و آموزش محور، هنگامی که با توجه به نیازهای روان شناختی دانش آموزان همراه باشند، می توانند زمینه مناسبی برای افزایش احساس شایستگی، استقلال، تعلق و در نتیجه تقویت خودکارآمدی و انگیزش تحصیلی فراهم کنند. در مقابل، رهبری بیش از حد کنترل گر، مبتنی بر تهدید، مقایسه و تنبیه، ممکن است در برخی شرایط موجب کاهش احساس اختیار، تضعیف انگیزش درونی و شکل گیری نگرش منفی نسبت به یادگیری شود. همچنین شواهد پژوهشی نشان می دهد که تاثیر رهبری و رفتار معلم بر پیامدهای تحصیلی الزاما مستقیم نیست و می تواند از مسیر کیفیت تدریس، فضای کلاس، رابطه معلم دانش آموز، باورهای انگیزشی و خودکارآمدی دانش آموزان شکل گیرد. بر اساس یافته ها، توسعه شایستگی های رهبری معلمان، آموزش مهارت های ارتباطی و انگیزشی، استفاده از بازخورد سازنده، فراهم کردن فرصت انتخاب و مشارکت و ایجاد فضای یادگیری امن و حمایتگر می تواند در بهبود فرایند یادگیری و رشد انگیزشی دانش آموزان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

رهبری معلم ، سبک رهبری ، خودکارآمدی تحصیلی ، انگیزه پیشرفت ، انگیزش تحصیلی ، رابطه معلم و دانش آموز ، مدیریت کلاس