الگوهای تعامل دانشجو با چت بات های مولد در آموزش عالی: یک مطالعه مروری

تحول در ابزارهای هوش مصنوعی مولد، ماهیت رابطه دانشجو با فناوری را از دریافت صرف اطلاعات به سمت هم تولیدی و گفت وگوی چندمرحله ای سوق داده است. با وجود گسترش چشمگیر پژوهش درباره پیامدهای استفاده از ChatGPT و ابزارهای مشابه، بخش قابل توجهی از ادبیات موجود همچنان بر نتایج نهایی استفاده از فناوری متمرکز است و کمتر به فرایند گفت وگو، الگوهای تعامل و نقش سواد هوش مصنوعی در کیفیت این فرایند پرداخته است. هدف مطالعه حاضر، شناسایی و تلفیق الگوهای اصلی تعامل دانشجو با چت بات های مولد و تبیین شرایطی است که این تعامل را به یادگیری معنادار پیوند می دهد. این مطالعه با رویکرد مرور روایتی و هدفمند انجام شد و ۱۷ مقاله واجد شرایط منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، با تمرکز بر آموزش عالی، تعامل دانشجو با هوش مصنوعی، سواد هوش مصنوعی و یادگیری خودتنظیم، بررسی و تحلیل شدند. بررسی و تحلیل شواهد شش الگوی متمایز را آشکار کرد: پرسش وپاسخ و بازیابی اطلاعات، تعامل تکرارشونده و بازبینی و اصلاح پاسخ، تعامل انتقادی و راستی آزمایی، هم تولیدی و حل مسئله، تعامل فراشناختی و خودتنظیم، و تعامل سه گانه دانشجو–همتا–چت بات در فعالیت های گروهی. یافته ها نشان دادند که تعامل های سطحی و تک نوبتی، با وجود سرعت و سهولت، ظرفیت محدودی برای ایجاد درگیری شناختی عمیق دارند؛ در مقابل، تعامل های تکرارشونده، انتقادی و همراه با راستی آزمایی، زمینه بیشتری برای درگیری شناختی و یادگیری معنادار فراهم می کنند. بر این اساس، الگوهای شناسایی شده در قالب چارچوبی مفهومی تلفیق شدند که نشان می دهد ارزش آموزشی چت بات های مولد نه به میزان استفاده از آنها، بلکه به کیفیت فرایند تعامل و میزان عاملیت، درگیری شناختی، ارزیابی، اصلاح و راستی آزمایی دانشجو وابسته است.

کلیدواژه ها:

چت بات مولد ، تعامل دانشجو-هوش مصنوعی ، آموزش عالی ، مدل های زبانی بزرگ ، یادگیری خودتنظیم