اثربخشی درمان عقلانی-هیجانی-رفتاری (REBT) بر باورهای غیرمنطقی، فاجعه سازی درد و اضطراب سلامتی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب بیماری

هدف: اختلال اضطراب بیماری از جمله اختلالات ناتوان کننده حوزه سلامت روان است که با باورهای تحریف شده، حساسیت مفرط به تغییرات فیزیولوژیک و رفتارهای ایمنی بخش تکراری مشخص می شود. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان عقلانی، هیجانی و رفتاری بر باورهای غیرمنطقی، فاجعه سازی درد، اضطراب سلامتی، بازبینی وسواسی و ادراک نشانه های بدنی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب بیماری انجام شد.مواد و روش ها: طرح پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی با پیش آزمون، پس آزمون و دوره پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری را کلیه مراجعان مبتلا به اختلال اضطراب بیماری در محدوده سنی ۲۵ تا ۵۰ سال در کلینیک های خدمات روان شناختی مناطق چهار، پنج و هفت شهر تهران تشکیل دادند. از میان آنان، تعداد ۴۰ بیمار واجد شرایط با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه مساوی آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) جای دهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه تحت مداخله درمانی عقلانی، هیجانی و رفتاری قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه های باورهای غیرمنطقی، مقیاس فاجعه سازی درد و پرسشنامه اضطراب سلامتی جمع آوری و از طریق آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در سطح معناداری کمتر از ۰.۰۵ تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که درمان عقلانی، هیجانی و رفتاری به کاهش معنادار تمامی متغیرهای پژوهش در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل منجر شده است. بیشترین اثر مداخله در متغیر اضطراب سلامتی با آماره آزمون ۱۰۴.۷۵ و ضریب اندازه اثر ۰.۶۱ به دست آمد. همچنین، کاهش معنادار در متغیرهای فاجعه سازی درد با آماره ۹۴.۶۰ و ضریب اثر ۰.۵۸، باورهای غیرمنطقی با آماره ۷۶.۱۸ و ضریب اثر ۰.۵۴، بازبینی وسواسی با آماره ۸۲.۵۰ و ضریب اثر ۰.۵۲ و نشانه های بدنی با آماره ۶۵.۴۰ و ضریب اثر ۰.۴۸ حاصل شد (سطح معناداری در تمامی مولفه ها کمتر از ۰.۰۰۱ بود). پایداری نمرات در مرحله پیگیری دوماهه، حاکی از ماندگاری نتایج درمان بود.نتیجه گیری: درمان عقلانی، هیجانی و رفتاری با هدف قرار دادن تفکر بایدانگارانه، اصلاح الگوهای فاجعه سازی و توقف رفتارهای وارسی مکرر، رویکردی کارآمد و پایدار برای بهبود نشانه های بالینی در بیماران مبتلا به اضطراب بیماری است و استفاده از آن در محیط های درمانی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

درمان عقلانی هیجانی رفتاری ، اضطراب سلامتی ، باورهای غیرمنطقی ، فاجعه سازی درد ، بازبینی وسواسی ، نشانه های بدنی.