نقش راهبردهای مدیریت کلاس بر کاهش اضطراب و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان

هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی نقش راهبردهای مدیریت کلاس در کاهش اضطراب تحصیلی و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان است. مدیریت کلاس به مثابه یکی از مهم ترین شایستگی های حرفه ای معلمان، فراتر از برقراری نظم صوری، ناظر بر ایجاد محیطی امن، حمایتی و برانگیزاننده برای یادگیری است. این پژوهش با روش کتابخانه ای و تحلیل محتوای نظری و پژوهشی، ابتدا مفهوم شناسی مدیریت کلاس، اضطراب تحصیلی و انگیزش تحصیلی را تبیین کرده و سپس راهبردهای مدیریت کلاس را در چهار دسته اصلی — پیشگیرانه، ارتباطی-حمایتی، آموزشی-انگیزشی و نظم بخش-اصلاحی — طبقه بندی و نقش هر دسته را در کاهش اضطراب و ارتقای انگیزش تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد راهبردهای پیشگیرانه (مانند طراحی قوانین مشارکتی و روتین های روشن) با ایجاد پیش بینی پذیری، اضطراب را کاهش می دهند؛ راهبردهای ارتباطی مبتنی بر روابط مثبت معلم-دانش آموز، احساس امنیت روانی و تعلق را تقویت می کنند؛ راهبردهای آموزشی (مانند یادگیری مشارکتی و بازخورد سازنده) انگیزش درونی را از طریق برآورده سازی نیازهای اساسی روان شناختی (خودمختاری، شایستگی و ارتباط) ارتقا می دهند؛ و راهبردهای نظم بخشی مبتنی بر انضباط محترمانه و غیرتنبیهی، از تشدید اضطراب و تضعیف انگیزش جلوگیری می کنند. نتیجه اصلی پژوهش آن است که مدیریت کلاس نه یک ابزار کنترلی، بلکه یک مداخله روان شناختی-تربیتی است که اقلیم عاطفی کلاس را شکل داده و از این طریق، هم سلامت روان تحصیلی و هم پیشرانه یادگیری دانش آموزان را متاثر می سازد. بر این اساس، تقویت مهارت های مدیریت کلاس معلمان باید در اولویت برنامه های ضمن خدمت و تربیت معلم قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، اضطراب تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، اقلیم کلاس ، امنیت روانی ، معلم-دانش آموز