نقش مدیریت فرهنگی شهرداری در ارتقای سلامت روان شهروندان

گسترش شتابان شهرنشینی و دگرگونی در الگوهای زیست شهری، چالش های نوینی را در حوزه بهداشت روانی شهروندان پدید آورده است. در این میان، نهاد شهرداری از یک سازمان صرفا خدماتی و کالبدی، به یک نهاد اجتماعی و فرهنگی اثرگذار دگرگون شده است. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش و جایگاه مدیریت فرهنگی شهرداری در ارتقای سلامت روان شهروندان و شناسایی سازوکارهای بنیادین این اثرگذاری است. روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی و از حیث هدف، کاربردی و توسعه ای است که با رویکردی تلفیقی به بازخوانی ادبیات نظری و مدل های برنامه ریزی شهری می پردازد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که سیاست گذاری های فرهنگی، غنی سازی اوقات فراغت، ساماندهی فضاهای عمومی، بسترسازی برای تعاملات میان فردی و حمایت از آفرینش های هنری عمومی، رابطه ای مستقیم و معنادار با کاهش تنش های روانی، تقلیل احساس انزوای اجتماعی و بهبود بهزیستی روان شناختی جامعه شهری دارند. همچنین، تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش دلبستگی به مکان و تعمیق هویت محله ای، به عنوان متغیرهای میانجی کلیدی در فرایند اثرگذاری مدیریت فرهنگی بر بهداشت روان عمل می کنند. مدیریت فرهنگی شهرداری می تواند از طریق طراحی رویدادهای جمعی، توسعه فرهنگسراها و خانه های سلامت، زیباسازی منظر شهری مبتنی بر روان شناسی محیطی و گسترش عدالت فضایی در دسترسی به منابع فرهنگی، تاب آوری روانی شهروندان را در برابر فشارهای زیست محیطی و ساختاری شهر ارتقا بخشد. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که تلفیق رویکردهای ارتقای سلامت روان در اسناد توسعه شهری و برنامه های سالانه فرهنگی، ضرورتی انکارناپذیر برای نیل به شهرهای زیست پذیر و سالم است. بازتعریف کارکرد فضاهای شهری از کالبدهای خنثی به عرصه های پویای تعاملات نمادین، زمینه را برای کاهش فرسودگی عاطفی و تقویت حس معنا و امید در میان گروه های مختلف شهروندی فراهم می سازد. از این رو، پیشنهاد می شود برنامه ریزان شهری شاخص های بهزیستی ذهنی را در کانون ارزیابی طرح های فرهنگی و اجتماعی شهرداری ها قرار دهند.

کلیدواژه ها:

مدیریت فرهنگی شهری ، سلامت روان ، بهزیستی روان شناختی ، شهرداری ، سرمایه اجتماعی ، دلبستگی به مکان ، فضاهای عمومی.