بازخوانی میراث فرهنگی در پرتو معنویت: رویکردی انسان شناختی و تمدنی

میراث فرهنگی، به عنوان تجلی تاریخی هویت، معنا و جهان بینی جوامع انسانی، همواره فراتر از مجموعه ای از آثار مادی و غیرمادی صرف بوده است. در دهه های اخیر، رویکردهای فناورانه، اقتصادی و مدیریتی غالب در حوزه میراث فرهنگی، گرچه به حفاظت فیزیکی و بهره برداری گردشگری کمک کرده اند، اما در بسیاری موارد به تضعیف لایه های معنوی، ارزشی و قدسی میراث انجامیده اند. این مقاله با اتخاذ رویکردی انسان شناختی و تمدنی، می کوشد مفهوم میراث فرهنگی را در پرتو معنویت بازخوانی کند و نشان دهد که معنویت نه یک مولفه حاشیه ای، بلکه بنیان فهم، تداوم و پویایی میراث فرهنگی است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی و مطالعه اسنادی، ابتدا به تبیین مفهومی میراث فرهنگی و معنویت پرداخته، سپس نسبت میان این دو را در بستر تاریخ تمدن ها بررسی می کند. نتایج نشان می دهد که گسست میان میراث فرهنگی و معنویت، به بحران معنا، کالایی شدن فرهنگ و تضعیف هویت جمعی منجر شده است؛ در حالی که بازپیوند این دو می تواند افق های تازه ای برای حفاظت پایدار، بازتولید فرهنگی و تقویت هویت تمدنی در جهان معاصر بگشاید. این مقاله در نهایت، چارچوبی نظری برای فهم معنوی میراث فرهنگی ارائه می دهد که می تواند مبنای سیاست گذاری فرهنگی و مطالعات آتی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

میراث فرهنگی ، معنویت ، انسان شناسی فرهنگی ، هویت تمدنی ، معنا ، فرهنگ قدسی ، پایداری فرهنگی