حکمرانی قانون در پرتو نهج البلاغه تحلیل تطبیقی مبانی و دلالتها برای حکمرانی عمومی و خصوصی در ایران آینده

هدف: هدف اصلی این پژوهش تحلیل تطبیقی مبانی حکمرانی قانون مستخرج از نهج البلاغه با ارکان مدرن حکمرانی قانون (شامل برابری، شفافیت، پاسخگویی و استقلال قضایی) و سپس مدل سازی دلالت های عملیاتی این مبانی برای اصلاح ساختارهای حکمرانی عمومی و خصوصی در بستر ایران آینده است. این تحقیق با فرض بر ضرورت بومی سازی الگوهای حکمرانی برای دستیابی به پایداری اجتماعی و سیاسی انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از رویکرد کیفی - تحلیلی و تطبیقی بهره می برد. در گام اول با استفاده از تحلیل محتوای کیفی، هفت مولفه کلیدی حکمرانی قانون نظیر حق مداری، عدالت فراگیر و شایسته سالاری از نهج البلاغه به ویژه نامه های ۵۳ و ۲۱۶ استخراج شد. در گام دوم این مبانی به صورت تطبیقی با ارکان مدرن مقایسه شدند و در نهایت دلالت های سیاستی برای دو حوزه عمومی (مانند اصلاحات قضایی و شایسته سالاری اجباری) و خصوصی (مانند شفافیت اقتصادی و انصاف در مدیریت سرمایه) مدل سازی گردید. یافته های کلیدی: یافته ها نشان داد که مبانی حکمرانی قانون علوی نه تنها با ارکان مدرن سازگار است بلکه با ارائه یک تعهد اخلاقی و ایمانی ظرفیت غنا بخشی و پایداری سازی درونی این ارکان را دارد. این مدل حکمرانی قانون را از یک سازوکار صرفا حقوقی به یک فرهنگ حکمرانی اخلاق محور ارتقا می دهد. فقدان یک تحلیل تطبیقی نظام مند در پیشینه پژوهش که دلالت های سیاستی را برای ایران آینده هدف قرار دهد، شکاف اصلی بود که این پژوهش آن را پر کرد. نتیجه گیری: نتیجه گیری این مقاله بر لزوم گذار به حکمرانی قانون اخلاق محور تاکید دارد که بر مبنای حق مداری و کرامت انسانی استوار است. پیاده سازی این چارچوب نیازمند یک فازبندی عملیاتی در سه افق کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت است تا تحول به صورت پایدار و با تکیه بر اراده سیاسی، حاکمیت در ساختارهای حقوقی و اداری کشور نهادینه شود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، قانون ، نهج البلاغه ، حکمرانی عمومی ، حکمرانی خصوصی ، تحلیل تطبیقی ، شایسته سالاری ، حق مداری