آینده پژوهی تحول دیجیتال گمرک ایران در افق ۱۴۱۰ با نقش حکمرانی هوشمند و بلاکچین

تحولات شتابان در تجارت بین الملل و گسترش فناوری های دیجیتال نقش و کارکرد نهادهای گمرکی را به طور بنیادین دگرگون کرده است. در این میان گمرک ها به عنوان دروازه های راهبردی اقتصاد ملی ناگزیر از حرکت به سوی الگوهای نوین حکمرانی و بهره گیری از فناوری های تحول آفرین هستند. پژوهش حاضر با رویکردی آینده پژوهانه به بررسی آینده گمرک ایران در افق ۱۴۱۰ با تمرکز بر حکمرانی هوشمند، فناوری بلاک چین و تحول دیجیتال می پردازد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت اکتشافی-تحلیلی بوده و با بهره گیری از روش دلفی چند مرحله ای و سناریونویسی اکتشافی انجام شده است. در مرحله نخست پیشران های موثر بر آینده گمرک ایران با مشارکت خبرگان شناسایی و پالایش شدند و سپس بر اساس میزان اهمیت و درجه عدم قطعیت مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحول دیجیتال، حکمرانی هوشمند داده محور و به کارگیری فناوری بلاک چین مهم ترین پیشران های شکل دهنده آینده گمرک ایران محسوب می شوند. بر این اساس سه سناریوی گمرک هوشمند و یکپارچه، گمرک نیمه دیجیتال و گذار ناتمام و گمرک سنتی در عصر دیجیتال برای افق ۱۴۱۰ ترسیم شد. یافته ها بیانگر آن است که آینده گمرک ایران بیش از هر چیز به کیفیت سیاست گذاری، هماهنگی نهادی و سرمایه گذاری در سرمایه انسانی وابسته است. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای تصمیم گیری راهبردی و تدوین سیاست های تحول دیجیتال در گمرک ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوشمند ، گمرک هوشمند ، تحول دیجیتال ، بلاک چین ، آینده پژوهی ، سناریونویسی