طراحی نوآورانه چارچوب مسئولیت اجتماعی دولت کارآفرین با تمرکز بر مضامین قرآن و نهج البلاغه

هدف این پژوهش تبیین و ارائه مدل مفهومی مسئولیت اجتماعی دولت کارآفرین در پرتو آموزه های قرآن کریم و نهج البلاغه و تطبیق آن با چارچوب های نوین کارآفرینی مسئولانه اجتماعی در مدیریت پایدار است. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون قیاسی تفسیری انجام شده است. ابزار گردآوری داده ها مطالعه اسنادی و تحلیل متون دینی شامل آیات مرتبط قرآن کریم و گزاره ها، خطبه ها، نامه ها و حکمت های نهج البلاغه بوده است. جامعه پژوهش شامل کل آیات و متون مرتبط با حکمرانی، عدالت، توسعه، اخلاق اقتصاد و مسئولیت اجتماعی است و نمونه پژوهش به صورت و بر اساس ارتباط مفهومی با نقش ها و کارکردهای دولت کارآفرین انتخاب شده است. تحلیل داده ها در نرم افزار MAXQDA و طی مراحل کدگذاری اولیه، سازمان دهی مضامین و تلفیق مفهومی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که از تحلیل قرآن کریم ۴۷ کد اولیه و از نهج البلاغه ۲۹ کد اولیه استخراج شد که این کدها در قالب مضامین مرتبط با عدالت محوری، سلامت اداری، توسعه اقتصادی، رفاه اجتماعی، امنیت، مشارکت مردمی، شایسته سالاری، اخلاق حکمرانی، مدیریت منابع و حفاظت زیست محیطی سامان دهی شدند. در گام نهایی، مضامین استخراج شده با در نظر گرفتن مفاهیم مسئولیت اجتماعی دولت کارآفرین تطبیق داده شده و در قالب سه مضمون فراگیر خرد، میانی و کلان و دوازده مضمون ساختاریافته در زمینه مسئولیت اجتماعی دولت کارآفرین یکپارچه سازی گردید. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که آموزه های قرآن کریم و نهج البلاغه دارای ظرفیت نظری منسجم و هم راستا با رویکردهای معاصر کارآفرینی مسئولانه اجتماعی بوده و می توانند مبنایی بومی و معتبر برای طراحی الگوی مسئولیت اجتماعی دولت کارآفرین فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی دولت ، کارآفرین ، قرآن کریم ، نهج البلاغه ، تحلیل مضمون ، حکمرانی اسلامی ، کارآفرینی مسئولانه اجتماعی