بازخوانی تطبیقی آموزه های اخلاق محور نهج البلاغه و دکترین سیاست خارجی اخلاق گرا در جامعه بین الملل معاصر

پرسش از امکان کاربست اخلاق در عرصه روابط بین الملل از مهم ترین دغدغه های سیاست جهانی معاصر است. در جهانی که منطق قدرت و منافع ملی بر کنش های بین المللی غلبه دارد، بازخوانی منابع اندیشه دینی می تواند چشم اندازی تازه برای الگوی سیاست خارجی اخلاق محور ارائه کند. نهج البلاغه به عنوان میراثی فکری سیاسی از امام علی(ع) حاوی اصولی چون عدالت، صداقت، کرامت انسانی و مسئولیت در حکمرانی است که بازتاب آن در دیپلماسی قابل بررسی است. بنابراین پرسش اصلی آن است که آموزه های اخلاق محور نهج البلاغه بر پایه چه مولفه هایی و چگونه با نظریه های اخلاق گرای سیاست خارجی در روابط بین الملل معاصر قابل تطبیق است؟ فرضیه آن است که نهج البلاغه بر پایه عدالت، کرامت انسان و صداقت در تعامل با دیگران الگویی از دیپلماسی اخلاق محور ارائه می دهد که با دکترین های معاصر سیاست خارجی اخلاق گرا همخوانی داشته و می تواند مبنایی برای سیاست خارجی عدالت محور در نظام جهانی کنونی گردد. مقاله با رویکرد تحلیلی - تطبیقی و استفاده از روش تحلیل مفهومی به مقایسه مولفه های دیپلماسی اخلاق محور در نهج البلاغه با نظریه های سیاست خارجی اخلاق گرا در روابط بین الملل معاصر پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که آموزه های نهج البلاغه می توانند مبنایی نظری و عملی برای سیاست خارجی عدالت محور و انسان گرای دولت ها باشند. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که دیپلماسی علوی ضمن تاکید بر کرامت انسان و عدالت، در پی پیوند میان قدرت و اخلاق است و می تواند خلا اخلاقی موجود در نظام جهانی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، سیاست خارجی ، دیپلماسی اخلاق محور ، عدالت ، روابط بین الملل