واکاوی نظریه ی رهبری دوسوتوان با اتکا به مبانی حکمت عملی در نهج البلاغه

تحولات شتابان محیط های سازمانی معاصر رهبران را با شرایطی پیچیده، متغیر و سرشار از تعارضات راهبردی مواجه ساخته است؛ شرایطی که در آن رویکردهای یک سویه مدیریتی پاسخگوی الزامات نوآوری، پایداری و کارآمدی سازمانی نیستند. در چنین بستری رهبری دوسوتوان به عنوان یکی از الگوهای نوین، بر توانایی رهبر در ایجاد تعادل میان دو منطق متعارض اما مکمل بهره برداری از قابلیت های موجود و اکتشاف فرصت ها و نوآوری های جدید تاکید دارد. با وجود توسعه قابل توجه ادبیات پژوهشی در این حوزه، بخش عمده ای از مطالعات رهبری دوسوتوان را عمدتا از منظری فنی و ابزاری بررسی کرده و به ابعاد ارزشی، اخلاقی و حکمی آن توجه کافی نشان نداده اند. این کاستی به ویژه در جوامعی با پیشینه فرهنگی دینی غنی ضرورت بازخوانی مفهومی این الگوی رهبری را برجسته می سازد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نظری رهبری دوسوتوان با اتکا به مبانی حکمت عملی و آموزه های نهج البلاغه انجام شده است. این مطالعه از نظر ماهیت کیفی و از نظر روش مروری ترویجی است. بدین منظور منابع علمی معتبر داخلی و خارجی مرتبط با موضوع در بازه زمانی مشخص گردآوری و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. تمرکز اصلی تحلیل ها بر شناسایی مولفه های رهبری دوسوتوان، ابعاد حکمت عملی و نقاط همپوشانی آنها با آموزه های مدیریتی و اخلاقی نهج البلاغه بوده است. مطالعه حاضر نشان می دهد که رهبری دوسوتوان در ذات خود نیازمند قوه قضاوت، عمل، انعطاف پذیری رفتاری و تصمیم گیری موقعیت مند است؛ مولفه هایی که با مفهوم حکمت عملی همراستایی بنیادین دارند. همچنین بررسی آموزه های نهج البلاغه آشکار ساخت که اصولی همچون عدالت، اعتدال، تدبیر، توجه به مصلحت عمومی و جمع میان قاطعیت و مدارا می توانند به عنوان پشتوانه های ارزشی و اخلاقی رهبری دوسوتوان عمل کنند. در مجموع این پژوهش بیانگر آن است که تلفیق رهبری دوسوتوان با مبانی حکمت عملی اسلامی امکان ارائه الگویی بومی اخلاق محور و کارآمد از رهبری را فراهم می آورد که متناسب با نیازهای سازمان های معاصر به ویژه در جامعه ایرانی است.

کلیدواژه ها:

رهبری ، دوسوتوان ، حکمت عملی ، نهج البلاغه ، رهبری اخلاق محور ، مدیریت اسلامی ، تصمیم گیری حکیمانه