از عدالت تا شایسته سالاری تبیین مولفه های اخلاقی حکمرانی در اندیشه امام علی (ع)

مفهوم حکمرانی خوب در دهه های اخیر به یکی از مباحث محوری در ادبیات توسعه و سیاستگذاری عمومی بدل شده است. پژوهش ها نشان می دهند که این الگو بسته به زمینه های فرهنگی سیاسی و دینی هر جامعه صورتی بومی و متناسب به خود می گیرد. در این میان نهج البلاغه به عنوان یکی از متون بنیادین اندیشه سیاسی، اسلامی ظرفیت بالایی برای تبیین الگویی بومی از حکمرانی مطلوب دارد. پژوهش های انجام شده با رویکرد کیفی و روش تحلیل داده، بنیاد نشان می دهند که مفاهیمی چون عدالت، شفافیت، پاسخ گویی، شایسته سالاری و مشارکت مردمی از ارکان اصلی حکمرانی در اندیشه علوی به شمار می روند. در این چارچوب رفتار فاضله به عنوان هسته مرکزی حکمرانی کریمه در نهج البلاغه معرفی می شود؛ الگویی که در آن اخلاق قدرت نه تنها در سطح فردی حاکم بلکه در ساختار و فرآیندهای حکمرانی نیز تجلی می یابد. از منظر امام علی (ع) حکومت مطلوب بر پایه احکام الهی و کرامت انسانی بنا شده و در برابر آفات ساختاری چون قانون گریزی، خودکامگی و نفی شایسته سالاری ایستادگی می کند. این نگاه حکمرانی را نه صرفا سازوکار اداره جامعه بلکه عرصه ای برای تحقق فضیلت، عدالت و مسئولیت پذیری می داند.

کلیدواژه ها:

امام علی (ع) ، نهج البلاغه ، حکمرانی کریمه ، اخلاق قدرت ، تئوری داده بنیاد