تبیین مولفه های صلح و جنگ از منظر امام علی و ارائه استلزامات تربیتی

پژوهش با هدف تبیین علمی مولفه های صلح و جنگ در اندیشه امام علی (ع) و استخراج استلزامات تربیتی مبتنی بر این منظومه مفهومی تدوین شده است. این مطالعه با روش تحلیل محتوای کیفی استنباطی و بر مبنای بررسی نظام مند خطبه ها، نامه ها و حکم های نهج البلاغه انجام می شود. یافته های نظری استخراج شده نشان می دهد که در اندیشه امام علی (ع)، صلح مفهومی چندبعدی و مبتنی بر عدالت، رعایت کرامت انسان، تقدم اصلاح اجتماعی بر خشونت و ضرورت حفظ انسجام جمعی است؛ در مقابل جنگ تنها در شرایط دفاع مشروع، رفع ظلم و پیشگیری از فروپاشی اخلاقی و اجتماعی موجه تلقی می شود. همچنین داده های تحلیلی نشان می دهد که امام علی (ع) حتی در وضعیت تقابل نظامی بر اصول اخلاق جنگ، از جمله منع آسیب به غیرنظامیان، پایبندی به امانت، مراقبت از اسیران و رعایت مرزهای انسانی تاکید دارد؛ امری که امکان تبیین یک الگوی انسان گرایانه از مواجهه با تعارض را فراهم می کند. بر اساس این تحلیل، استلزامات تربیتی برآمده از منظومه فکری امام علی (ع) شامل پرورش عدالت باوری، تقویت مهارت های حل و فصل مسالمت آمیز تعارض، آموزش مسئولیت پذیری اجتماعی، تقویت خرد اخلاقی، توانمندسازی در کنترل خشم و ارتقای صلاحیت گفت وگو است. نتیجه گیری نشان می دهد که بازخوانی علمی مولفه های صلح و جنگ از منظر امام علی (ع) می تواند چارچوبی کارآمد برای طراحی الگوی تربیت صلح محور و عدالت مدار در نظام آموزشی معاصر فراهم سازد و به غنای نظری و کاربردی حوزه تربیت اسلامی کمک کند.

کلیدواژه ها:

امام علی (ع) ، صلح ، جنگ ، عدالت محوری ، استلزامات تربیتی