تبیین سواد مالی و سلامت روان در بستر آموزه های مالی اسلامی

در دهه های اخیر گسترش و پیچیده تر شدن ابزارها و خدمات مالی فضای تصمیم گیری اقتصادی افراد را با سطوح بالاتری از ریسک و عدم قطعیت مواجه ساخته است. در چنین شرایطی سواد مالی به عنوان یکی از مولفه های اساسی سرمایه انسانی نقشی تعیین کننده در بهبود کیفیت تصمیم گیری های مالی و کاهش خطاهای رفتاری ایفا می کند. پژوهش حاضر با رویکردی نظری و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای به تبیین مفهوم سواد مالی و بررسی ارتباط آن با عوامل روان شناختی و آموزه های مالی اسلامی می پردازد. نتایج بررسی ادبیات نشان می دهد که سواد مالی مفهومی چندبعدی شامل دانش، مهارت، نگرش و رفتار مالی است که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر رفاه مالی افراد و ثبات نظام مالی اثر می گذارد. همچنین یافته ها حاکی از آن است که عوامل روان شناختی نظیر نگرش مالی، ادراک ریسک، اعتماد به نفس، کنترل رفتاری ادراک شده و تورش های رفتاری نقش واسطه های مهمی در تبدیل دانش مالی به رفتارهای مالی عقلایی دارند. از سوی دیگر نظام ارزشی و اخلاقی حاکم بر تصمیم گیری های اقتصادی به ویژه در جوامع اسلامی اهمیت ویژه ای می یابد. در این راستا آموزه های مالی اسلامی با تاکید بر اصولی همچون عدالت، شفافیت، مسئولیت پذیری اجتماعی، پرهیز از ربا و سفته بازی و توجه به منافع جمعی چارچوبی مکمل برای ارتقای سواد مالی و اصلاح رفتارهای مالی فراهم می کنند. سواد مالی اسلامی علاوه بر ارتقای کارایی تصمیم گیری های مالی، زمینه ساز کاهش رفتارهای پرریسک، افزایش ثبات مالی و تحقق اهدافی نظیر کاهش فقر و ارتقای رفاه اجتماعی است. در مجموع پژوهش حاضر نشان می دهد که تلفیق سواد مالی با مولفه های روان شناختی و آموزه های مالی اسلامی می توانند چارچوبی جامع و کارآمد برای تبیین و بهبود رفتار مالی افراد و ارتقای پایداری نظام مالی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

سواد ، مالی ، سلامت روان ، حکمرانی مالی اسلامی ، مالی اسلامی ، نهج البلاغه ، رفتار مالی