الگوی حکمرانی مطلوب در نهج البلاغه و کاربردهای آن در سیاستگذاری عمومی ایران تحلیل تطبیقی بر اساس نظریه های معاصر حکمرانی و مدل چهار سطحی علوی-ایرانی

مسئله حکمرانی مطلوب در دهه های اخیر به یکی از کلیدی ترین موضوعات در حوزه علوم سیاسی، مدیریت دولتی و سیاست گذاری عمومی تبدیل شده است. پیچیدگی چالش های اقتصادی، نهادی و اجتماعی در ایران ضرورت بازآفرینی الگوهای اداره امور عمومی را برجسته می سازد. در این میان نهج البلاغه به عنوان یک منبع بنیادین در اندیشه سیاسی اسلام ظرفیتی کم نظیر برای ارائه الگوی بومی حکمرانی مبتنی بر عدالت، شفافیت و مسئولیت پذیری دارد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل محتوای مفهومی ابتدا چارچوب های نظری حکمرانی مطلوب را بر اساس آثار نظریه پردازانی چون بیور، اندروز و گریندل بررسی می کند سپس با تحلیل منسجم خطبه ها و نامه های نهج البلاغه، مولفه های حکمرانی علوی شامل عدالت، شفافیت، پاسخگویی، شایسته سالاری و مشارکت مردمی استخراج می شود. یافته ها نشان می دهد که این مولفه ها با شاخص های بین المللی حکمرانی مطلوب مانند شاخص های بانک جهانی و رویکردهای حکمرانی شبکه ای هم پوشانی قابل توجهی دارند. بر این اساس، مقاله یک مدل چهار سطحی حکمرانی - علوی ایرانی شامل ارزش ها، ساختارها، کارکردها و رفتارهای حکومتی ارائه می دهد که قابلیت انطباق با نیازهای سیاست گذاری عمومی ایران را دارد. نتیجه گیری مقاله نشان می دهد که الگوی حکمرانی امام علی (ع) نه صرفا یک الگوی اخلاقی، بلکه چارچوبی سیاسی نهادی برای ارتقای کارآمدی دولت، افزایش اعتماد عمومی و شکل دادن به سیاست گذاری کارآمد و عدالت محور در جمهوری اسلامی ایران است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی مطلوب ، نهج البلاغه ، سیاست گذاری عمومی ، عدالت علوی ، شفافیت ، الگوی ایرانی-اسلامی حکمرانی