بازاریابی تاریک و وارونگی ارزش تحلیلی اسلامی مبتنی بر قرآن و نهج البلاغه

هدف این پژوهش با هدف تحلیل ماهیت و سازوکارهای بازاریابی تاریک و ارزیابی آن از منظر اصول اخلاقی و فقهی اسلام انجام شده است. غایت مطالعه ارائه یک چارچوب تلفیقی است که بتواند ادبیات بازاریابی تاریک را با معیارهای اسلامی عدالت، امانت، شفافیت و منع غرر هم راستا و قابل ارزیابی سازد. طراحی روش شناسی رویکرد پژوهش حاضر یک مرور نظام مند است که ساختار تحلیلی آن بر پایه هفت آمیخته ارزش شامل محصول، قیمت، خدمت، برند، مشوق ها، ارتباطات و توزیع سازماندهی شده است. ادبیات علمی منتشر شده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ گردآوری، غربال و بر اساس تطبیق محتوایی با نصوص قرآنی و نهج البلاغه تحلیل شد تا همگرایی یا تعارض میان الگوهای تاریک و اصول فقه معاملات روشن گردد. یافته ها: نتایج نشان می دهد که الگوهای تاریک صرفا تاکتیک هایی پراکنده نیستند بلکه به صورت سازوکارهایی نظام مند، پیچیده و خود تقویت کننده در تمامی ابعاد آمیخته ارزش عمل می کنند. این الگوها با بهره گیری از نابرابری اطلاعاتی، دست کاری ادراک و طراحی های فریبنده منجر به تولید ارزش کاذب می شوند؛ ارزشی که با اصول اسلامی صداقت، عدالت، تبین و امانت در تعارض بنیادین قرار دارد. تحلیل فقهی نشان می دهد بسیاری از این الگوها مصادیق غش، تدلیس، غرر، ضرر و اکل مال به باطل محسوب می شوند. اصالت ارزش این پژوهش با ادغام رویکردهای رفتاری در بازاریابی با اصول اخلاقی و فقهی اسلام چارچوب ارزش دوگاه را ارائه می دهد که توان ارزیابی و نقد ساختاری الگوهای تاریک را در بافت اسلامی فراهم می سازد. این چارچوب نشان می دهد که بازاریابی تاریک نه انحرافی موردی بلکه تحولی ساختاری در منطق ارزش سازی است و مواجهه با آن نیازمند بازآرایی اخلاقی، مقررات گذاری عدالت محور و توسعه الگوهای شفافیت بنیاد در نظام های بازاریابی جوامع اسلامی است.

کلیدواژه ها:

بازاریابی تاریک ، ارزش کاذب ، فقه معاملات ، اسلامی ، هفت آمیخته ارزش کاتلر