بررسی حقوقی و سیاسی حق اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز و تاثیر آن بر امنیت و توسعه کشور و صلح و ثبات منطقه ای و بین المللی

تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم ترین آبراه های راهبردی جهان، جایگاهی ویژه در معادلات حقوقی، اقتصادی و امنیتی منطقه خلیج فارس و نظام تجارت جهانی دارد. موقعیت جغرافیایی این تنگه و نقش آن در انتقال بخش قابل توجهی از انرژی و تجارت دریایی بین المللی موجب شده است که موضوع اعمال حاکمیت دولت های ساحلی، به ویژه جمهوری اسلامی ایران، در چارچوب حقوق بین الملل دریاها از اهمیت قابل توجهی برخوردار باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد حقوقی و سیاسی حق اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز و تحلیل تاثیر آن بر امنیت و توسعه ملی و همچنین صلح و ثبات منطقه ای و بین المللی انجام شده است. در این راستا، جایگاه حقوقی تنگه هرمز در پرتو قواعد حقوق بین الملل عرفی دریاها، اصول حاکم بر آب های سرزمینی و حقوق دولت های ساحلی، و نیز چارچوب های حقوقی داخلی جمهوری اسلامی ایران مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اعمال حاکمیت دولت ساحلی در آب های سرزمینی تنگه هرمز، در چارچوب قواعد پذیرفته شده حقوق بین الملل، می تواند با اصل آزادی کشتیرانی و عبور و مرور کشتی ها در تنگه های مورد استفاده برای کشتیرانی بین المللی هم زمان برقرار باشد. همچنین نتایج تحقیق بیانگر آن است که ثبات حقوقی و امنیتی در این تنگه نه تنها برای منافع ملی ایران در حوزه های امنیت انرژی، توسعه اقتصادی و مدیریت مسیرهای تجاری اهمیت دارد، بلکه در سطحی گسترده تر بر ثبات منطقه ای، امنیت دریانوردی و تداوم جریان تجارت جهانی نیز تاثیرگذار است. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی تحلیلی، تلاش دارد تا با تبیین ابعاد حقوقی و سیاسی موضوع، تصویری جامع از پیوند میان حاکمیت دریایی، توسعه ملی و ثبات منطقه ای در ارتباط با تنگه هرمز ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

تنگه هرمز ، حاکمیت دریایی ، حقوق بین الملل دریاها ، امنیت انرژی ، توسعه ملی ، امنیت منطقه ای ، آزادی کشتیرانی.