تحلیل چندمعیاره آسیب پذیری کالبدی محلات شهری در برابر مخاطرات طبیعی

آسیب پذیری کالبدی محلات شهری در برابر مخاطرات طبیعی یکی از مسائل اساسی برنامه ریزی و مدیریت ریسک شهری است. تفاوت در کیفیت ساختمان ها، تراکم و الگوی استقرار بناها، شبکه معابر، دسترسی به فضاهای باز و خدمات اضطراری، وضعیت زیرساخت ها و ویژگی های محیطی موجب می شود شدت پیامدهای یک مخاطره طبیعی در بخش های مختلف شهر یکسان نباشد. از این رو، شناسایی فضایی و اولویت بندی مناطق آسیب پذیر نیازمند رویکردهایی است که بتوانند مجموعه ای از معیارهای کالبدی و محیطی را به صورت هم زمان تحلیل کنند. تحلیل تصمیم گیری چندمعیاره در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی، امکان ترکیب و وزن دهی شاخص های مختلف و تولید پهنه بندی فضایی آسیب پذیری را فراهم می سازد. هدف مقاله حاضر، تبیین ظرفیت تحلیل چندمعیاره برای ارزیابی آسیب پذیری کالبدی محلات شهری در برابر مخاطرات طبیعی و شناسایی مهم ترین معیارهای موثر بر آن است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی انجام شده و مطالعات مرتبط با سیلاب، زلزله و مخاطرات چندگانه را مورد بررسی قرار می دهد. نتایج نشان می دهد که آسیب پذیری کالبدی یک مفهوم چندبعدی است و تحلیل آن باید ترکیبی از ویژگی های ساختمان، ساختار شبکه شهری، کاربری زمین، دسترسی، تراکم، شرایط محیطی و ظرفیت فضایی پاسخ را دربر گیرد. همچنین ترکیب سامانه اطلاعات جغرافیایی با روش هایی مانند تحلیل سلسله مراتبی، منطق فازی و مدل های چندمعیاره امکان شناسایی دقیق تر نقاط بحرانی و اولویت بندی مداخلات کاهش خطر را فراهم می کند. بر این اساس، استفاده از تحلیل چندمعیاره می تواند به عنوان ابزاری برای پشتیبانی از تصمیم گیری در برنامه ریزی مقاوم سازی، مدیریت کاربری زمین و افزایش تاب آوری محلات شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آسیب پذیری کالبدی ، تحلیل چندمعیاره ، مخاطرات طبیعی ، سامانه اطلاعات جغرافیایی