تحلیل تاثیر تراکم ساختمانی و الگوی استقرار ساختمان ها بر آسایش حرارتی فضاهای باز شهری

آسایش حرارتی در فضاهای باز شهری یکی از مولفه های مهم کیفیت محیطی و زیست پذیری شهرها محسوب می شود و تحت تاثیر متقابل عوامل اقلیمی، کالبدی و انسانی قرار دارد. در میان عوامل کالبدی، تراکم ساختمانی و الگوی استقرار ساختمان ها نقش قابل توجهی در شکل دهی به تابش خورشیدی، سایه اندازی، جریان باد، دمای هوا، دمای سطوح و در نهایت شرایط حرارتی تجربه شده توسط عابران دارند. افزایش تراکم می تواند از طریق ایجاد سایه و کاهش دریافت مستقیم تابش، در برخی شرایط موجب بهبود آسایش حرارتی شود؛ اما تراکم بیش از حد یا الگوی نامناسب استقرار ساختمان ها ممکن است با کاهش تهویه طبیعی، افزایش محبوس شدن گرما و تغییر نامطلوب جریان هوا همراه شود. هدف مقاله حاضر، تحلیل رابطه میان تراکم ساختمانی، الگوی استقرار ساختمان ها و آسایش حرارتی فضاهای باز شهری است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی انجام شده و یافته های مطالعات مرتبط با تراکم شهری، مورفولوژی ساختمان ها، فضای سبز، جریان باد و آسایش حرارتی در مقیاس فضای باز را تلفیق می کند. نتایج نشان می دهد که اثر تراکم بر آسایش حرارتی خطی و یکسان نیست و به شرایط اقلیمی، ارتفاع ساختمان ها، نسبت سطح ساخته شده به فضای باز، جهت گیری معابر، فاصله میان ساختمان ها، شکل بلوک ها، میزان فضای سبز و الگوی سایه اندازی وابسته است. همچنین در اقلیم های گرم و خشک، ایجاد سایه و کنترل تابش اهمیت ویژه ای دارد، در حالی که در برخی شرایط، حفظ مسیرهای جریان هوا و جلوگیری از محبوس شدن گرما ضروری است. بنابراین، برنامه ریزی حرارتی فضاهای باز باید به جای تمرکز صرف بر کاهش یا افزایش تراکم، بر طراحی هم زمان تراکم، فرم، فاصله، جهت گیری ساختمان ها و پوشش گیاهی استوار باشد.

کلیدواژه ها:

تراکم ساختمانی ، آسایش حرارتی ، الگوی استقرار ساختمان ، فضای باز شهری.