بررسی تاثیر الگوی توسعه کالبدی شهر بر تغییرات کاربری اراضی و گسترش افقی شهر

الگوی توسعه کالبدی شهر یکی از مهم ترین عوامل موثر بر نحوه تغییر کاربری اراضی و شکل گیری فرایند گسترش افقی شهرها محسوب می شود. توسعه کالبدی در صورتی که بدون توجه به ظرفیت های محیطی، ساختار فضایی، نظام برنامه ریزی و الگوی مناسب استقرار فعالیت ها صورت گیرد، می تواند موجب تبدیل اراضی کشاورزی و طبیعی پیرامون شهر به کاربری های شهری و افزایش پراکندگی فضایی سکونتگاه ها شود. پژوهش های انجام شده در شهرهای مختلف نشان می دهد که گسترش شهر در بسیاری از موارد با تغییرات قابل توجه در الگوی کاربری و پوشش زمین، کاهش پیوستگی اراضی کشاورزی، افزایش ساخت وساز در نواحی پیرامونی و تغییر در ساختار فضایی مناطق حاشیه ای همراه بوده است. در مقابل، برنامه ریزی فضایی منسجم و هدایت توسعه در امتداد محورهای مناسب می تواند از گسترش پراکنده و مصرف بی رویه زمین جلوگیری کند. مطالعات مبتنی بر سنجش از دور و سامانه های اطلاعات جغرافیایی نیز امکان شناسایی روندهای زمانی و مکانی توسعه شهری و تحلیل ارتباط میان الگوی کالبدی و تغییرات کاربری اراضی را فراهم کرده اند . بر این اساس، مقاله حاضر با رویکردی مروری و تحلیلی، سازوکارهای اثرگذاری الگوی توسعه کالبدی بر تغییرات کاربری اراضی و گسترش افقی شهر را بررسی کرده و بر نقش برنامه ریزی شهری، سیاست های زمین، عوامل اقتصادی و محیطی در شکل دهی به این فرایند تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

توسعه کالبدی شهر ، کاربری اراضی ، گسترش افقی ، توسعه شهری