تبیین نقش زورخانه ها و ورزش های باستانی در هویت بخشی به فضاهای شهری (مطالعه موردی: پروژه زورخانه مرکزی اراک)

زورخانه ها به عنوان میراثی گران بها از فرهنگ و هویت ایرانی-اسلامی، فراتر از یک مکان ورزشی صرف، نقشی بی بدیل در هویت بخشی به فضاهای شهری و تقویت سرمایه اجتماعی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش زورخانه ها و ورزش های باستانی در هویت بخشی به فضاهای شهری، به مطالعه موردی پروژه زورخانه مرکزی شهر اراک پرداخته است. این پروژه که با مساحت ۴۸۶ مترمربع در خیابان دانشگاه اراک در حال احداث است، به عنوان یکی از پروژه های شاخص مدیریت شهری در حوزه احیای فرهنگ پهلوانی و هویت بخشی به فضای شهری شناخته می شود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده های اسنادی، گزارش های رسمی و مبانی نظری مرتبط با معماری و هویت زورخانه ها انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که معماری زورخانه با ویژگی های منحصربه فردی چون گود فرورفته، سردم، گنبد و نورگیری خاص، نه تنها پاسخگوی نیازهای عملکردی ورزش باستانی است، بلکه با ایجاد حس مکان و تعلق خاطر، به هویت بخشی به فضای شهری کمک می کند. همچنین، پژوهش های پیشین نشان می دهد که ورزش زورخانه ای از طریق چهار مقوله «ادوات زورخانه، هنر و معماری، اشعار و مناسک، و شخصیت ها»، به شکل گیری هویت پهلوانی می انجامد. بر اساس یافته ها، پروژه زورخانه مرکزی اراک ظرفیت آن را دارد که با رعایت اصول معماری اصیل زورخانه ها و ایجاد پیوند با بافت شهری، به عنوان یک قطب هویتی-فرهنگی در شهر اراک ایفای نقش کند.

کلیدواژه ها:

زورخانه ، ورزش باستانی ، هویت شهری ، معماری سنتی ، فرهنگ پهلوانی ، شهر اراک