بررسی چالش های اجرایی مرمت بناهای تاریخی در شهر اراک

مرمت بناهای تاریخی، فرآیندی پیچیده و چندبعدی است که نیازمند هماهنگی میان عوامل فنی، مالی، قانونی و فرهنگی است. شهر اراک با دارا بودن بناهای ارزشمندی همچون بازار تاریخی، حمام چهارفصلو مسجد جامع، در سال های اخیر اقدامات مرمتی متعددی را تجربه کرده است. با این حال، فرآیند مرمت این آثار با چالش های جدی اجرایی مواجه بوده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات میدانی و اسناد فرادست، به تحلیل چالش های اجرایی مرمت در دو بنای شاخص حمام چهار فصل و مسجد جامع میدان ارگ می پردازد. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین چالش های فراروی مرمت این بناها شامل کمبود بودجه پایدار، ضعف در نظارت فنی، عدم هماهنگی بین نهادهای متولی، استفاده از مصالح نامناسب، نبود نیروی متخصص محلی، مشکلات مالکیتی ناشی از ورثه ای بودن املاک و خطرات ناشی از مرمت های غیراصولی پیشین است. در حمام قلعه، مرمت ناقص و تغییر کاربری، اصالت اثر را تهدید کرده و در مسجد جامع، قدمت بسیار بالای بنا و فرسودگی های ناشی از آن، نیازمند رویکردی تخصصی و مستمر است. بر این اساس، تدوین دفترچه راهنمای مرمت اختصاصی برای اراک، ایجاد سامانه نظارت فنی مستمر، جذب متخصصان محلی، تضمین بودجه پس از مرمت و ایجاد نهاد هماهنگ کننده میان دستگاه های متولی، به عنوان راهکارهای اصلی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

مرمت بناهای تاریخی ، حمام چهار فصل ، مسجد جامع ، چالش های اجرایی ، شهر اراک